Category Archives: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Ι. Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΟΝ ΓΥΑΛΙΝΟ ΠΥΡΓΟ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ

Από τον Νώντα Κούκα

Η μακραίωνη ιστορία του χρήματος

Ο χρηματοπιστωτικός κόσμος του σύγχρονου καπιταλισμού είναι αποτέλεσμα της οικονομικής εξέλιξης τεσσάρων χιλιάδων ετών. Το χρήμα, που δεν είναι παρά η αποκρυσταλλωμένη σχέση ανάμεσα στον οφειλέτη και τον πιστωτή, υπήρξε ο γεννήτορας των τραπεζών, των οίκων εκκαθάρισης συναλλαγών για ακόμη μεγαλύτερες συναθροίσεις δανεισμού και δανειοδότησης. Εν τάχει, η μετέπειτα ιστορική του εξέλιξη έχει ως εξής:

α) Από τον δέκατο τρίτο αιώνα και ύστερα, τα κυβερνητικά ομόλογα εισήγαγαν για πρώτη φορά την τιτλοποίηση των ροών καταβολής τόκων• εν τω μεταξύ, οι αγορές ομολόγων έφεραν στο προσκήνιο τα οφέλη που παρείχαν οι οργανωμένες αγορές μέσα από τη δημόσια διαπραγμάτευση και τη διαμόρφωση τιμών και τίτλων.

β) Από τον δέκατο έβδομο αιώνα και έπειτα, το μετοχικό κεφάλαιο των εταιρειών θα μπορούσε να αγοράζεται και να πωλείται με παρόμοιους τρόπους.

γ) Από τον δέκατο όγδοο αιώνα και μετά, τα ασφαλιστικά ταμεία και στη συνέχεια τα συνταξιοδοτικά ταμεία εκμεταλλεύτηκαν τις οικονομίες κλίμακας και τους νόμους των μέσων όρων, προκειμένου να παρέχουν οικονομική προστασία απέναντι στον μετρήσιμο κίνδυνο.

Οι οικονομίες που συνδύασαν όλες αυτές τις θεσμικές καινοτομίες – τράπεζες, αγορές μετοχών, αγορές ομολόγων, ασφάλιση και δημοκρατία της ιδιοκτησίας – θεωρήθηκε πως απέδωσαν καλύτερα σε μακροπρόθεσμο επίπεδο από τις υπόλοιπες, διότι η χρηματοπιστωτική διαμεσολάβηση (υποτίθεται ότι) επιτρέπει μια πιο αποτελεσματική κατανομή των πόρων από, για παράδειγμα, τον φεουδαλισμό ή τον κεντρικό σχεδιασμό. Για αυτόν τον λόγο, δεν θεωρείται εντελώς παράδοξο το γεγονός πως το δυτικό οικονομικό πρότυπο κατάφερε να εξαπλωθεί σε ολόκληρο τον κόσμο, αρχικά με τη μορφή του ιμπεριαλισμού και στη συνέχεια με τη μορφή της παγκοσμιοποίησης.

Συνοψίζοντας, από την αρχαία Μεσοποταμία έως τη σημερινή Κίνα, η εξέλιξη του χρήματος αποτέλεσε μια από τις κατευθυντήριες δυνάμεις πίσω από τη μονοσήμαντη και γραμμική «πρόοδο» του (ταξικού) πολιτισμού. Τόσο η εξέλιξη της επιστήμης όσο και η διεύρυνση του νομικού δικαίου συστοιχήθηκαν με την περίπλοκη οικονομική πράξη (: πολύπλοκη διαδικασία καινοτομίας, διαμεσολάβησης και ενσωμάτωσης), η οποία υποσχόταν την απαλλαγή του ανθρώπου από την επίμοχθη καλλιέργεια αυτοκατανάλωσης και από τη μέγγενη της μαλθουσιανής παγίδας. (Κατά τον Μάλθους, η ανθρωπότητα είναι καταδικασμένη σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο διαβίωσης και πάντοτε σε συνάρτηση με τον αυξανόμενο πληθυσμό.)

Η «δαρβινική» εξέλιξη της οικονομικής ιστορίας του χρήματος

Κάθε κλονισμός και κάθε κρίση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, επειδή λειτουργεί με κανόνες φυσικής επιλογής συνήθως, είναι βέβαιο πως θα καταλήξει σε απώλειες. Ενεργώντας δίχως παρεμβάσεις, η φυσική επιλογή θα δρούσε γρήγορα, ώστε να εξαλείψει τους πιο αδύναμους κρίκους της αγοράς, καταβροχθίζοντάς τους. Επιπλέον δε, οι περισσότερες κρίσεις εισάγουν νέους κανόνες και ρυθμίσεις, καθώς οι νομοθετικές και κανονιστικές αρχές σπεύδουν να σταθεροποιήσουν το χρηματοπιστωτικό σύστημα και να προστατέψουν τον καταναλωτή/ψηφοφόρο.

Όμως προσοχή! Το καίριο ζήτημα εδώ είναι να κατανοηθεί πλέρια ότι η πιθανότητα εξάλειψης δεν μπορεί και δεν πρέπει να αγνοηθεί ή να υποτιμηθεί, επειδή τάχα υπάρχουν κανόνες που προσφέρουν υπερβολική προστασία. Τούτο εδώ το οικονομικό σύστημα είναι ανίκανο να λειτουργήσει δίχως την ύστατη λύση (ultima ratio) της απόλυτης καταστροφής, του ολέθρου, εκείνων των υπάρξεων που είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με ό,τι στερείται την ικανότητα προσαρμογής.

Η οικονομία και η φύση είναι διαδικασίες αναπόδραστα συνδεδεμένες. Αυτό είναι αδιαμφισβήτητο. Το θέμα όμως που τίθεται είναι πώς διαμεσολαβείται η μια με την άλλη. Στον σημερινό γυάλινο πύργο του καπιταλισμού η απάντηση που μάλλον αβίαστα προκύπτει στο ερώτημα, είναι: η τεχνολογική εξέλιξη του σύγχρονου πολιτισμού. Σήμερα είναι τοις πάσι γνωστό πως η ίδια η τεχνολογία είναι κυβερνητική επιστήμη – θα λέγαμε. Οι υπολογιστικοί αλγόριθμοι έχουν εν πολλοίς αντικαταστήσει την παραδοσιακή γενικευμένη βρετανική αυτοκρατορία (λέγε με παραδοσιακό ιμπεριαλισμό)• την έχουν αντικαταστήσει ως μια παγκοσμιοποιημένη τάξη πραγμάτων που οργανώθηκε και συνεχίζει να οργανώνεται καθ’ οδόν. Η νέα τάξη αυτή των πραγμάτων είναι η τελευταία παγκοσμιοποίηση του χρηματοπιστωτικού και χρηματιστηριακού κεφαλαίου, αποτέλεσμα της οποίας είναι ό,τι εμείς αποκαλούμε «εικονικό» και «άυλο» καπιταλισμό.

Η κατάργηση του κράτους καταργεί τον καπιταλισμό

Όμως, όλοι οι μετασχηματισμοί του χρηματοπιστωτικού και του χρηματιστηριακού κεφαλαίου εκδηλώθηκαν ως μορφώματα πάνω σε μια συμμετρική σχέση κράτους και χρηματοπιστωτικής αγοράς. Ιστορικά, πάντοτε συνυπήρχαν σε μια συμβιωτική σχέση. Άρα, ψεύδονται συνειδητά ή ασυνείδητα όσοι πρεσβεύουν δήθεν το «τέλος του καπιταλισμού» ή το «τέλος της ελεύθερης αγοράς», προτείνοντας συγχρόνως ως εναλλακτική πρόταση οποιαδήποτε μορφή κράτους.

Τελείως αντίθετα• μονάχα ο ολοκληρωτικός μαρασμός του κράτους συνεπάγεται αναγκαίως τον μαρασμό των χρηματοπιστωτικών αγορών. Πράγματι, αν δεν παρουσιάζονταν επιτακτικές ανάγκες στα δημόσια οικονομικά, πολλές από τις χρηματοοικονομικές καινοτομίες που δημιούργησαν οι κεντρικές τράπεζες, η αγορά ομολόγων και η αγορά του χρηματιστηρίου, δεν θα είχαν εφαρμοστεί ποτέ.

Εντέλει, η τεχνολογία, ως γνήσιο τέκνο του μαθηματικο-φυσικού πεδίου, κατόρθωσε να καταδείξει την ανεπάρκεια της απλής γνωστικής αντίληψης του ανθρώπου που βασίζεται στις πέντε μικρές αισθήσεις του –ιδίως της όρασης και της ακοής – και να την αποκαθιστά συνεχώς και αδιαλείπτως. Η διαδικασία αυτή διευρύνει την ανθρώπινη συνείδηση και αυξάνει τις χωροχρονικές διαστάσεις του εγκεφάλου. Ευελπιστούμε λοιπόν πως κάποια στιγμή και η ίδια θα αυτο-συνειδητοποιηθεί• και τότε ίσως θα πάψει να είναι κυβερνητική επιστήμη. Τι θα είναι σε μια τέτοια περίπτωση; Τη φανταζόμαστε ως (αντι-) τεχνολογία αντι-κυβερνητική• στην υπηρεσία πια της συμμετρικής Συνείδησης πολιτισμού τύπου I.

ΙΙ. Ο ΓΥΑΛΙΝΟΣ ΠΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ

Η «βασίλισσα» τεχνολογία

Δεν αρνούμαστε πως κάπου «εκεί έξω» υπάρχει μια κάποια εμπειρική αλήθεια, η οποία όμως είναι καλά κρυμμένη στην ομίχλη του πολιτισμού, ώστε ποτέ να μην μπορέσουμε να τη δούμε – ούτε ίσως ακόμη και να μιλήσουμε γι’ αυτήν. Δεν αρνούμαστε επίσης πως η ιστορία ενός (επιστημονικού) πεδίου στην πραγματικότητα αποτελεί την ιστορία της μεταβαλλόμενης κοινωνικής έκφρασης και ψυχολογικής προδιάθεσης. Παράλληλα, υποστηρίζουμε ακράδαντα πως η δυτική σκέψη επηρεάζει καταλυτικά τη φύση της δυτικής επιστήμης, όχι μόνο λόγω της παραπάνω ιδεολογικής της έκφρασης αλλά και επειδή – ως συνέπεια αυτής της ιδεολογικοποίησης – ο ίδιος ο «δυτικός» κυρίαρχος πολιτισμός έχει καταστήσει τους ανθρώπους μηχανές αυταπάτης και αλληλοεξαπάτησης σε ασυνείδητο και όχι συνειδητό επίπεδο. Κοντολογίς, οι άνθρωποι δεν συνειδητοποιούν τι κάνουν τόσο στον εαυτό τους όσο και στους άλλους γύρω τους.

Παρομοίως, η θεωρία της εξέλιξης που συγκρότησε ο Δαρβίνος (θεωρία της φυσικής επιλογής των ειδών), τελεί σε συνειδητή αναλογία με την οικονομική θεωρία του Άνταμ Σμιθ: αν θέλεις τάξη στην οικονομία, αφήνεις ελεύθερο το άτομο να παλεύει για το κέρδος• προκρίνεις δηλαδή την ελεύθερη επιχειρηματική δραστηριότητα (laisser – faire). Το ίδιο ισχύει και για τη φύση: αφήνεις τα άτομα να αγωνίζονται για αναπαραγωγική επιτυχία. Να λοιπόν με ποιον τρόπο οι πολιτισμικοί παράγοντες ωσμώνονται με την επιστημονική σκέψη.

Γιατί λοιπόν, εύλογα, να μη σκεφτούμε ότι αν καταρρεύσει ο οικονομικός φιλελευθερισμός (ο καπιταλισμός, δηλαδή, στην πραγματικότητα), δεν θα καταρρεύσει ή, εν πάση περιπτώσει, δεν θα κλυδωνιστεί και η δαρβινική θεωρία, όχι ως επιμέρους θεώρηση αλλά ως επιστημονικό δόγμα της εξέλιξης (και το αντίστροφο;)

Στην ίδια πάντα συλλογιστική, μπορούμε να υποθέσουμε την κατάρρευση της δογματικής ιδεολογίας που έχει ενδυθεί η τεχνολογία, στη θέση της οποίας μπορεί να ανθήσει πράγματι η φιλοσοφία της: η τεχνολογία ως προέκταση της (γνήσιας) συνείδησης του ανθρώπου (όπως κανονικά θα έπρεπε να είναι)• και όχι η (εν υπνώσει) συνείδηση του ανθρώπου ως προέκταση της τεχνολογίας (όπως τώρα πια έχει καταντήσει να είναι). Με άλλα λόγια, η τεχνολογική εξέλιξη δεν θα έπρεπε να έχει τη μορφή μιας καινούριας θρησκείας με άθυρμα την ανθρωπότητα• αλλά τουναντίον, η ανθρωπότητα θα έπρεπε να χρησιμοποιεί την τεχνική της υπόστασής της προς όφελος της κοινωνικής της ιστορίας.

Για να το πούμε πιο μεστά και πιο σωστά. Ο σημερινός, ο σύγχρονος καπιταλισμός διακρίνεται από τρία πρωταρχικά χαρακτηριστικά – την τεχνολογικότητά του, την εικονικότητά του και, εν τέλει, την αϋλότητά του. Αμέσως όμως μπορεί να γίνει ορατός ο συσχετισμός αυτών των χαρακτηρολογικών γνωρισμάτων. Η αλληλουχία που έφερε στο προσκήνιο καταρχάς τον μηχανικό καπιταλισμό και εν συνεχεία τον τεχνοκρατικό/εικονικό και τέλος τον άυλο καπιταλισμό, είναι η εξής: κλασική τεχνολογική εξέλιξη —> μηχανική τεχνολογική εξέλιξη —> τεχνικο-επιστημονική εξέλιξη —> άυλη καπιταλιστική οικονομία. Ισοδύναμα: τεχνολογία προκαπιταλισμού —> πρώτο υλικό πεδίο καπιταλισμού —> αναπτυγμένος ημι-άυλος καπιταλισμός —> ολοκληρωμένο άυλο καπιταλιστικό μοντέλο.

Ενώ λοιπόν ο προβιομηχανικός τεχνολογικός πολιτισμός μπορεί να δικαιολογήσει σε έναν βαθμό την ταυτότητά του – επειδή μέχρι ενός σημείου δεν έχει αυτονομηθεί από την κοινωνική του ιστορία –, ο βιομηχανικός και πολύ περισσότερο ο μεταβιομηχανικός πολιτισμός δεν μπορεί με κανένα τρόπο να διατηρήσει έστω και ένα μέρος της ταυτότητάς του. Διότι ακριβώς η τεχνολογική εξέλιξη τον έχει ξεπεράσει. Πράγμα που σημαίνει πως το τεχνολογικό επίπεδο της κοινωνικής ιστορίας έχει ταυτιστεί με το συνειδησιακό πολιτισμικό επίπεδο. Και τέλος, στο ολοκληρωμένο άυλο μοντέλο του σύγχρονου καπιταλισμού, η τεχνολογία όχι μόνο έχει ξεπεράσει την ταυτολογική της σύμπτωση με το πολιτισμικό πεδίο, αλλά επιπλέον έχει αλλάξει φάση και έχει μετασχηματιστεί αυτούσια σε καθαυτό οικονομία (παραγωγή, κατανάλωση, χρήμα).

Και μιλώντας για καθαυτό οικονομία, εννοούμε πως τώρα πια το χρήμα είναι όντως άυλο. Πάντοτε μέσα στο πλαίσιο του καπιταλιστικού συστήματος, το χρήμα ήταν απομακρυσμένο από την πραγματική οικονομία, αλλά κουτσά στραβά διέθετε μια ονομαστική αξία ως ταυτότητα. Τώρα πλέον ο σύγχρονος καπιταλισμός έχει εισαγάγει – μέσω της ραγδαίας τεχνολογικής του εξέλιξης – μια ακατανίκητη δομή, μια ακαταμάχητη μορφή: ένα καπιταλιστικό μοντέλο από φίνο αλλά άθραυστο κρυστάλλινο γυαλί, στο οποίο κυριαρχεί απολύτως η εικονική πραγματικότητα.

Ο Αριστοκράτης και ο Πτωχοπρόδρομος

Ο καπιταλισμός έχει εξαλλαχθεί σε άυλη τεχνοκρατική διαχείριση της οικονομίας. Τούτο βέβαια συνεπάγεται τον παραγκωνισμό της ανθρώπινης συνείδησης. Ας φανταστούμε μονάχα ότι τα σημερινά χαρτονομίσματα, οποιοδήποτε ύψος και αν έχει η ονομαστική τους αξία, δεν είναι παρά οι ασήμαντοι συγγενείς των αστρονομικών άυλων τίτλων του χρήματος. Τίτλοι που διακινούνται καθημερινά με ταχύτητες σχεδόν ίσες με την ταχύτητα του φωτός, από το ένα άκρο ως το άλλο άκρο του πλανήτη• απλά με ένα πάτημα στα κουμπιά των ηλεκτρονικών υπολογιστών.

Όπως στον παλιό «καλό» καπιταλισμό τον ρόλο του Πτωχοπρόδρομου τον έπαιζαν τα μη ευγενή κέρματα, τώρα ανάλογο ρόλο έχουν οι εκατοντάδες δεσμίδες των χιλιάδων ευρώ που υπάρχουν στις θυρίδες των σημερινών τραπεζών. Έτσι λοιπόν, ακόμα και αύριο αν υπήρχε δυνατότητα να αφαιρεθεί όλο το υλικό χρήμα του πλανήτη, ουδόλως θα ανησυχούσε η αυτοκρατορία του άυλου καπιταλισμού. Ίσως μάλιστα και να τη συνέφερε – αφού έτσι θα μπορούσε να ελέγξει το πληθωριστικό της χαρτονόμισμα…

Όμως, τούτη η αϋλότητα της συμπαγούς οικονομικής βάσης του σύγχρονου καπιταλισμού δεν μπορεί παρά να εκφράζεται ως πλέρια εικονικότητα στο βιτρό του «εποικοδομήματος». Το άυλο «χρήμα» της «βάσης» παράγει τους εικονικούς τίτλους της «μόρφωσης» στο εποικοδόμημα. Διότι τι άλλο εκτός από εικονική ψευδαίσθηση είναι το Πανεπιστήμιο, που τόσο ως θεσμός όσο και ως μορφή έχει παραμείνει στην μεσαιωνική εποχή όπου δημιουργήθηκε, το οποίο παρέχει αφειδώς πτυχία-συγχωροχάρτια. Δηλαδή, άυλους τίτλους που δεν αντιστοιχούν σε πραγματική γνώση και επιστήμη αλλά σε «γνωστικά αντικείμενα» τα οποία έχει λανσάρει επιτήδεια ο τεχνοκρατικός καπιταλισμός, για να αυτο-αναπαράγεται και να αυτο-διαιωνίζεται. Για να είμαστε πιο ακριβείς, έχουμε άπειρα πτυχία, για απειροελάχιστη γνώση. Ιδού ο γυάλινος πύργος του γρανιτένιου, αλλά άυλου, καπιταλισμού.

Η τεχνολογία χρησιμοποίησε οπωσδήποτε τα μαθηματικά (όπως και τη λογική), διότι χρειάστηκε επειγόντως να αυτο-θεσπιστεί. Η φιλοσοφία ερμηνεύει, αλλά δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Από την άλλη μεριά, η τεχνολογία αλλάζει πράγματι τον κόσμο, αλλά δεν μπορεί (ακόμη) να τον ερμηνεύσει. Να λοιπόν που, κατά παράδοξο τρόπο, δύο δραστηριότητες που φαίνονται εκ διαμέτρου ασύμφωνες, κατά βάση είναι διαλεκτικά αντίθετες. Μπορούν δηλαδή να αλληλοσυμπληρωθούν με απώτερο σκοπό τόσο την ερμηνεία όσο και την αλλαγή του κόσμου που μας περιβάλλει. Η φιλοσοφία της τεχνολογίας είναι πράγματι η μοναδική ίσως απάντηση στην αυτοκρατορία του τρόμου που έχει επιβάλει η παντοδυναμία του άυλου-τεχνοκρατικού καπιταλισμού.

Η «βασίλισσα» παραδίδει το στέμμα της

Στον (πολύχρωμο) γυάλινο πύργο του καπιταλισμού, όπου η αϋλότητα και η εικονικότητα δίνουν απ’ έξω την ψευδαίσθηση της πραγματικότητας από μέσα, η απόλυτη βασίλισσα είναι η τεχνολογία. Και η απόλυτη Αυλή της είναι η μαθηματική (και η λογική) πρακτική. Είναι οι πιστοί της υπηρέτες που την κανακεύουν και την νανουρίζουν. Αυτή, η τεχνολογία, με τη σειρά της εκμαυλίζει αρειμανίως τους υπηκόους της. Κάποια στιγμή όμως, και αφού κάπου ίσως έγινε ένα «λάθος», η βασίλισσα συνήλθε από τη νάρκη της, θέλησε να αφήσει τον θρόνο της και να υπηρετήσει τους υπηκόους της – σαν αντίδωρο στην πρότερη κατάσταση, όπου εκείνοι υπηρετούσαν αυτήν. Συγχρόνως, δεν μπορούσε παρά να αλλάξει και ο ίδιος ο μαθηματικο-λογικός προσανατολισμός της τεχνοκρατούμενης κοινωνίας. Αποτέλεσμα; τώρα πλέον τόσο τα Μαθηματικά όσο και η Λογική απο-ιδεολογικοποιούνται και κάνουν αυτό που θα έπρεπε να έχουν κάνει: χαρτογραφούν τη νέα κοινωνική ιστορία, υποδεικνύοντας τον ορθό προσανατολισμό στη συλλογική της συνείδηση.

11/6/2015

Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟ «ΑΛΛΟΥ»

Η κοινότητα IAMAREVI πήρε την ακόλουθη επιστολή την οποία αναδημοσιεύει:

Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟ «ΑΛΛΟΥ»

Υποθέτουμε πως μια γνήσια επανάσταση αρνητικής ενέργειας (σε τέτοιες περιπτώσεις, το αρνητικό είναι το γνήσιο – και όχι το θετικό) εκδηλώνεται στο χ σημείο του πλανήτη, στις 12 μμ. Εξαπλώνεται ραγδαία και φτάνει σε ένα άλλο ψ σημείο του πλανήτη, στις 4 μμ. Το μόνο που γνωρίζουμε είναι ότι στις 4 μμ στο σημείο ψ του πλανήτη εμφανίστηκε αρνητική ενέργεια με τη μορφή γνήσιας επανάστασης. Όμως για κάποιον που βρίσκεται στο σημείο ψ, η εμφάνιση της αρνητικής ενέργειας ισοδυναμεί με εξαφάνιση θετικής ενέργειας (π.χ. οποιαδήποτε αποκαλούμενη «αριστερή» κυβέρνηση).

Η όλη εικόνα ισοδυναμεί με μια μη γνήσια «επανάσταση» που εκδηλώθηκε και εγκαθιδρύθηκε στο σημείο ψ στις 4 μμ. Παρομοίως, στις 12 το μεσημέρι μια γνήσια επανάσταση εκδηλώθηκε στο σημείο χ και αυτό μπορεί να εκληφθεί ως εγκαθίδρυση μιας μη γνήσιας «αριστερής» διακυβέρνησης. Επομένως η εξάπλωση μιας γνήσιας επανάστασης μπορεί να εκληφθεί ως ένα ξέσπασμα μη γνήσιας «επανάστασης» που εκδηλώνεται στο σημείο ψ στις 4 μμ. Και εγκαθιδρύεται στο σημείο χ στις 12 μμ. Πηγαίνει δηλαδή πίσω στον χρόνο.

Τηρουμένων των αναλογιών, εκεί στην ελλάδα, η αμφισβήτηση και η ανατροπή (άρα το ξεπέρασμα και η υπέρβαση) της «αριστερής» κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, φαντάζει τόσο δύσκολη, όσο και το ταξίδι πίσω στον χρόνο. Όμως αυτό δεν είναι τελείως ακατόρθωτο• αρκεί να καταλάβει ο καθένας ξεχωριστά, ως άτομο, αλλά και όλοι μαζί, ως κοινωνία, τα ιστορικά ψέματα της εξουσίας που άκριτα υιοθετούν οι λαοί γιατί τους βολεύουν. Ιδού η ιστορική ευκαιρία για την αναβάθμιση της συνείδησης, η οποία εντέλει είναι ένα ταξίδι «πίσω» στον χρόνο.

6/4/2015

Νώντας Κούκας

Φυσική και επανάσταση

Ο σύγχρονος καπιταλισμός, ως κοινωνική και οικονομική δομή, έχει γίνει εφτάψυχος, επειδή ακριβώς υπερβαίνει το άθροισμα των συστατικών του μερών που είναι το παραγωγικό και το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο. Σε τελευταία ανάλυση φαίνεται τόσο άυλος και τόσο εικονικός, ώστε μπορούμε να πούμε ότι συμπεριφέρεται με τέτοιο τρόπο που δεν επικοινωνεί ούτε καν με τον παλιό του εαυτό. Με τέτοια δυναμική που έχει αναπτύξει ο σύγχρονος καπιταλισμός μπορεί να μετασχηματίζει τα γεγονότα των εγγενών κρίσεών του και να χρησιμοποιεί τους πιο αδύναμους κρίκους του, σαν την Ελλάδα λχ, ακριβώς για να θωρακιστεί και να ελέγξει τις επόμενες κρίσεις του.

Ο δούρειος ίππος στην τελευταία μεγάλη αναδιευθέτηση της καπιταλιστικής κρίσης, υπήρξε το διαβόητο εγχώριο δίπολο «μνημόνιο/αντιμνημόνιο», που λειτούργησε σαν άλλοθι αποπροσανατολισμού ενός γνήσιου αντικαπιταλιστικού αγώνα. Ουσιαστικά και οι «μνημονιακοί» και οι «αντιμνημονιακοί» λειτούργησαν υπερ-συμμετρικά, για να ξεπεραστεί ανώδυνα το ρήγμα που είχε υποστεί ο αχαλίνωτος καπιταλισμός. Και να η απόδειξη. Η συγκατοίκηση ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ που προέκυψε αναγκαία και νομοτελειακά από το ψευδοδίλημμα «μνημόνιο/αντιμνημόνιο». Πρόκειται για τον νέο ελληνικό εθνικισμό, που δυστυχώς καθιστά ολόκληρο τον ελληνικό λαό συνένοχο σ’ έναν άνευ προηγουμένου εκσυγχρονισμό του ιμπεριαλιστικού κτήνους που κυοφορείται πάντοτε τόσο στον παλιό όσο και στον νέο, πιο «ανάλαφρο» καπιταλισμό.

3/4/2015

Επαναστάτες της αβύσσου

DAS EWIG UNBEGREIFLICHE AN DER WELT IST IHRE BEGREIFLICHKEIT

Η πιο πάνω διατύπωση ανήκει στον Άλμπερτ Αϊνστάιν και σημαίνει περίπου ότι το πιο ακατανόητο πράγμα σχετικά με το σύμπαν είναι ότι είναι κατανοητό. Πράγματι, συνιστά μεγάλη παραδοξότητα να μπορούμε να μιλάμε για άπειρο σύμπαν, διότι πώς μπορούμε να κατανοούμε την έννοια του απείρου, δηλαδή μια άπειρη έννοια; Κανονικά, ως τέτοια, θα έπρεπε να είναι ακατάληπτη και, κατά συνέπεια, ακατονόμαστη. Και όμως, οι φυσικοί εξακολουθούν να αναρωτιούνται αν το σύμπαν είναι όντως άπειρο ή όχι.

Μήπως λοιπόν μια τέτοια ερώτηση, για την απειρότητα ή όχι του σύμπαντος, στερείται νοήματος – και απλώς είναι ρητορική και μόνο η ερώτηση; Μήπως δηλαδή πρόκειται για μια ακόμη α-νόητη πρόταση της φυσικής γλώσσας, η οποία δεν είναι ούτε αληθής ούτε ψευδής και απλά ικανοποιεί τον ανθρώπινο ψυχισμό που ρέπει ακατάσχετα προς την α-νοησία και την ψευδαίσθηση; Αλίμονο, αλλά αν είναι έτσι τα πράγματα είναι πολύ σοβαρά. Επειδή σε μια τέτοια περίπτωση, η ανθρώπινη ανοησία θα πρέπει να έχει άπειρο μέγεθος, όπως και το σύμπαν (;). Και πάλι ο Αϊνστάιν σχετικά με αυτό το ζήτημα έλεγε πως δύο πράγματα για εκείνον έχουν άπειρα μεγέθη: το σύμπαν και η ανθρώπινη ανοησία – όμως για το πρώτο, έλεγε, δεν ήταν σίγουρος.

Τι συμβαίνει; Είναι αδήριτη η βλακεία; (ρωτάει το σύμπαν)

Κάτι λοιπόν πρέπει να συμβαίνει∙ κάτι «σατανικό» μας έχει περιζώσει, όπως έλεγε ο Σαίξπηρ. Λέτε να προβάλλουμε την άπειρη ανοησία μας στο σύμπαν και γι’ αυτό να το θεωρούμε άπειρο; Σαν να λέμε δηλαδή, πως το σύμπαν της ανθρώπινης βλακείας αποδίδεται σαν «φυσικό» σύμπαν. Εκτός αν συμβαίνει κάτι πολύ χειρότερο: να ζούμε όλοι μέσα σε ένα εφιαλτικό ιδεολογικό παραμύθι το οποίο ολοένα και γίνεται πιο σαγηνευτικό, πιο ψεύτικο, και άρα πιο «αληθινό». Πράγματι, σε μια τέτοια ολοκληρωτική ψευδαίσθηση ο ψευδαισθησιαζόμενος εξ ορισμού θα υπέθετε πως υπάρχει μέσα σε ένα άπειρο σύμπαν.

Εν πάση περιπτώσει, ό,τι και να ισχύει, ό,τι και να συμβαίνει, τα πράγματα είναι φοβερά δύσκολα: φαίνεται σαν και ο γιαλός να ’ναι στραβός και εμείς στραβά να αρμενίζουμε. Έχουμε εμπλακεί σε μια ατέρμονη συνειδησιακή σβούρα, η οποία περιστρέφεται – πότε δεξιά και πότε αριστερά – δίχως νόημα, σε ένα αέναο παιχνίδι στον χώρο και στον χρόνο. Ο κόσμος μας είναι τρομερά πολύπλοκος για να είναι απλός∙ και φοβερά απλός για να είναι περίπλοκος. Έτσι τουλάχιστον φαίνεται. Είναι ντετερμινιστικός ή τυχαίος; Είναι τυχαίος ή ψευδο-τυχαίος; Ή μήπως είναι αυτό που φαίνεται – και δεν φαίνεται αυτό που είναι; Η απάντηση μάλλον, όποια και αν είναι αυτή, αποτελεί κατά πάσα πιθανότητα την αληθοσυνάρτηση της εξής δήλωσης: «όσο “έξυπνος” και να ’μαι, η βλακεία μου δεν παλεύεται».

Ο νοών νοείτω.

18/10/2013

Νώντας Κούκας

 

Ο ΜΥΣΤΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ Από τον Νώντα Κούκα

Άραγε γιατί υπάρχει «κάτι» και όχι τίποτε; Γιατί υπάρχει το σύμπαν και όχι το χάος; Η ερώτηση φαίνεται αναπάντητη. Όμως η απάντηση μπορεί να είναι απλή: υπάρχει «κάτι» και όχι τίποτε, επειδή το «κάτι» είναι απλούστερο από το τίποτε. Εάν δεν υπήρχε τίποτε, τότε το τίποτε θα ήταν κάτι που δεν θα ήταν τίποτε. Επειδή όμως το τίποτε δεν είναι κάτι, για αυτό ακριβώς το κάτι που δεν είναι τίποτε είναι οπωσδήποτε κάτι το οτιδήποτε, που δεν είναι τίποτε.

Συνεπώς, το σύμπαν πρέπει να είναι κατιτίς• το άπειρο χάος που έχει μηδενιστεί και το γινόμενο είναι 1. Δηλαδή: ∞ Χ 0 = 1 [«χρόνος»], που σημαίνει πως μετράμε ένα από τη στιγμή που ο πολλαπλασιασμός του χάους με το μηδέν παράγει ουσιαστικά την αποκόλληση του απείρου από το μηδέν και ισούται με 2 (διπλασιασμός: χάος – μηδέν). Και κάθε φορά που διπλασιάζεται η απόσταση του χάους από το μηδέν, τότε προσθέτουμε 1 ακόμη «χρόνο» και λέμε 2. Μιλάμε δηλαδή με τεχνικούς όρους για μια λογαριθμική κλίμακα αντί της «γραμμικής» παραδοσιακής κλίμακας.

Εντέλει το σύμπαν δεν είναι παρά ο συνεχής και αδιάλειπτος λογαριθμικός πολλαπλασιαστής των δύο πρώτων παραγόντων, του χάους και το μηδενός. Η εμφάνιση του σύμπαντος σηματοδοτεί την Επανάσταση του φωτός η οποία προκύπτει από το γενεσιουργό Σκοτάδι – τη Σκοτεινή Ενέργεια(-ύλη). Φως και Σκοτάδι δεν είναι παρά οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος: της Πρωταρχικής Μονάδας (1), η οποία είναι Άν-αρχη, αφού προκύπτει ως προϊόν του απείρου και του μηδενός (= Χάος).

Άρα κάθε γνήσια επιμέρους επανάσταση, σε κάθε γωνιά του σύμπαντος, οφείλει να είναι τέκνο του Χάους και της Σκοτεινής Ενέργειας – σαν γνήσιο και όχι νόθο παιδί της συμπαντικής επανάστασης, δηλαδή της Συνείδησης.

Νώντας Κούκας

27/3/2015

ΤΑ ΑΞΙΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ Από τον Νώντα Κούκα

Σύμφωνα με τον καθηγητή αστροφυσικής Lawrence Krauss αν τα κοσμικά αξιόνια ξεκινούν τη ζωή τους ως άμαζα σωματίδια, δεν υπάρχει κανένα ενεργειακό κόστος για την πλήρωση του κενού με μια μηδενική πυκνότητα αριθμού τέτοιων σωματιδίων. Τώρα, σχετικά με την κινητική τους συμπεριφορά, οποιοδήποτε άμαζο σωματίδιο κινείται με την ταχύτητα του φωτός. Ειδικότερα η ενέργειά του δεν καθορίζεται από τη μάζα του αλλά από τη συχνότητά του (ή το μήκος κύματος) καθώς κινείται με την ταχύτητα του φωτός. Άμαζα σωματίδια με αυθαίρετα μεγάλο μήκος κύματος έχουν αυθαίρετα μικρές συχνότητες, και συνεπώς διαθέτουν αυθαίρετα μικρές ποσότητες ενέργειας. Εφόσον δεν αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, ή αλληλεπιδρούν ασθενώς, μπορώ να τοποθετήσω όσα από αυτά θέλω σε ένα πολύ μεγάλο κουτί. Δεν θα κοστίσει τίποτα σε ενέργεια.

Αν λοιπόν το πεπρωμένο του σύμπαντος είναι η προοδευτική εξάχνωσή του, μέχρις ότου περιέλθει στην άφατη αλλά εξαίσια αχλή του τοπολογικού του αναλλοίωτου για πάντα, τότε γιατί και η ίδια η έννοια του Πολιτισμού του να μην ακολουθεί την ίδια πορεία; Να καταλήγει δηλαδή μέσα από τη μαύρη και τη μωβ φωτότρυπά του (όπως έχουμε δείξει) στην αιώνια χρυσή φωτόσφαιρά του. Έτσι, οι εκδηλωμένοι πολιτισμοί οφείλουν να γίνονται ολοένα και πιο ενεργειακοί, δηλαδή όλο και πιο απομαζοποιημένοι∙ συνεχώς πιο ραφιναρισμένοι, όλο και πιο φινετσάτοι. Μόνον έτσι, περνώντας κοντολογίς από την εποχή της υλοενεργειακής τους βαριάς ιστορίας προς τη μεσοβέζικη ενεργειακή ωρίμαση του Πολιτισμού, οι επιμέρους κοσμικοί πολιτισμοί μπορούν να περάσουν στο στάδιο της καθαρής πληροφορίας και άρα στη χρυσή εποχή της αόρατης τοπολογικής τους ένδειξης.

Και όπως ξαναείπαμε, το τοπολογικό αναλλοίωτο τόσο του ίδιου του σύμπαντος όσο και κάθε καταληγμένου αόρατου πολιτισμού, κατά πάσα πιθανότητα κείται στο βάθος, στον πυρήνα της μαύρης τρύπας του Απείρου. Κατά συνέπεια, κάθε μαύρη τρύπα του σύμπαντος που δεν είναι παρά εκδηλωμένες-σπασμένες συμμετρίες της μαύρης τρύπας του Απείρου, δηλαδή της υπερσυμμετρίας πριν εκδηλωθεί η πρωταρχική μονάδα, στις απαρχές του σύμπαντος, αποτελεί ακριβώς και έναν ιστορικά καταληγμένο, αλλά συγχρόνως και πολιτιστικά επιτυχημένο, πολιτισμό του σύμπαντος.

INVISIBLE LIMITS

Νώντας Κούκας

20/3/2015

WITH A LITTLE HELP OF MY FRIENDS

Από τον Νώντα Κούκα

{ αλλά ποιοι είναι φίλοι και ποιοι εχθροί μας;}

Η παραδοσιακή επιστήμη μας έλεγε πάντοτε πως χρειάζεται τον χρόνο για να τον εντάξει στις παραμέτρους της και τους υπολογισμούς της. Αλλά, όπως έχουμε γράψει και αλλού (βλ. «Τα φαντάσματα ήρθαν»), από τη στιγμή που ο χρόνος προσεγγίζεται επιστημονικά/εργαλειακά αναιρείται η διάσταση της διάρκειας και ο ίδιος μεταβάλλεται σε χώρο.

Συνεπώς, ο χρόνος της επιστήμης είναι απλά ο χρόνος των ρολογιών• είναι το διάστημα που έχει διατρέξει ένας δείκτης και όχι το ζωντανό διάστημα της ζωής. Με αυτόν τον τρόπο η ζωντανή ζωή μετατρέπεται σε μηχανική λειτουργία. Εδώ ακριβώς παρεμβάλλεται η τεχνολογία για να εξασφαλίσει τον μετασχηματισμό της ποιοτικής συνείδησης σε ποσοτικό-υλικό βιοτικό επίπεδο. Με άλλα λόγια, αυτό είναι το κατώφλι της συνείδησης όπου η επιστήμη ταυτίζεται με την τεχνολογία. Η φιλοσοφία τώρα πια αποσύρεται ηττημένη στο παρασκήνιο της ιστορίας.

Τυπικά ή άτυπα τόσο οι λεγόμενες «φυσικές» όσο και οι λεγόμενες «ανθρωπιστικές» επιστήμες υποδουλώνονται κατά βάση στην επιστημονικοτεχνική παντοκρατορία. Και ιδού ένα παράδειγμα. Ο φυσικός, προκειμένου να υπολογίσει την πτώση των σωμάτων, τέμνει τον χρόνο σε σημεία που βρίσκονται σε έναν χώρο και μεταγράφει το διαδοχικό, σε ταυτόχρονο. Αλλά και ο ψυχολόγος, από τη δική του μεριά, επικαλούμενος τη σχέση του με τις μετρήσιμες αιτίες, πιστεύει ότι μπορεί να υπολογίσει την ποσότητα των συναισθημάτων μας. Ενώ αυτά χαρακτηρίζονται από την έντασή τους και δεν μπορούν ποτέ να εξισωθούν σε συγκρίσιμες ποσότητες, διότι δοκιμάζονται σε διαφορετικές στιγμές της διάρκειας, που μεταφράζεται στη μορφή που παίρνει η διαδοχή των καταστάσεων της συνείδησης, όταν το εγώ αφήνεται ελεύθερο να ζήσει.

Η Γνήσια Συνείδηση ως Φυσική Σταθερά

Η κλασική μαθηματική πρακτική ανέκαθεν αδιαφορούσε για τη χρονικότητα ως «ποίημα». Μάλλον ήθελε να την εκλαμβάνει σαν μια αμελητέα «υπαρκτική ποσότητα», η οποία όμως δεν επηρέαζε καθόλου τη γλωσσική της έκφραση. Για παράδειγμα είτε λέγαμε 2Χ3 είτε 3Χ2, το γινόμενο ήταν πάντοτε 6. Άρα, αφού η διαδοχή είναι αμφιδέξια, τότε η χρονικότητα είναι (μαθηματικά) ανύπαρκτη. Όμως, να που η κβαντική θεωρία τελικά δείχνει πως στα μαθηματικά της (μηχανική των πινάκων) το 2Χ3 δεν μπορεί να αντικατασταθεί από το 3Χ2. Η αποκάλυψη αυτή λέει πολλά: καταδεικνύει πως ο «χρόνος» μπορεί μεν να είναι μια αφηρημένη ιδέα, το βέλος του όμως υφίσταται και δείχνει μια αδήριτη κατεύθυνση• είναι η συνείδηση που «δείχνει» προς μια παγκόσμια σταθερά που κινείται προς τα «κάπου». (Και εδώ βέβαια δεν εννοούμε μια ηθικοπλαστική αλλά μια φυσική σταθερά της συνείδησης.)

Η τεχνολογία και τα «πρακτικά» μαθηματικά του «αφρού», που γνωρίσαμε ως τώρα, στολίζουν τη χρυσοποίκιλτη λαβή στο σκήπτρο της ψευδούς συνείδησης που σφετερίζεται τον θρόνο της βασίλισσας Φαντασίας. Έτσι, η τεχνολογία παρουσιάζεται σαν μια ακαταμάχητη ιδεολογικά παγκόσμια ψευδο-συνειδητότητα. Διακρίνεται δε από τη γνήσια συνειδητότητα ως προς το εξής γεγονός: δεν έχει κανένα όριο. Αντίθετα, η γνήσια συνειδητότητα, αυτή δηλαδή που εμπεριέχεται στη γνήσια (κοινωνική) συνείδηση, αποτελεί η ίδια το υπέρτατο όριο – αυτό της Επικοινωνίας/Μέθεξης. Διότι επικοινωνώ σημαίνει να παραχωρώ μια εξουσία ή τουλάχιστον ένα δικαίωμα επιρροής στους άλλους. Εντέλει, γνήσια συνείδηση είναι η κατάλληλη απόσταση που ξαναβρίσκουμε με τους ανθρώπους και τα πράγματα• είναι το μη αναστρέψιμο βέλος του «χρόνου» που επιβάλλει ως «ίχνος» την αθωότητα – την ανθρωπινότητα της ανθρωπότητας – ή όχι. Η Συνείδηση δηλαδή είναι Όριο.

Η τεχνολογία, εν κατακλείδι, καθώς και η «επιστήμη» που την υπηρετεί συγκροτούν την κίβδηλη συνείδηση του καπιταλιστικού ανθρωποκεντρισμού. Δεν είναι δηλαδή τίποτε άλλο παρά η χαμένη αθωότητα της ανθρωπότητας ως ιδεολογικοποιημένης ανθρωποκεντρικότητας. Όμως το άτεγκτο βέλος του «χρόνου» υποδεικνύει ξεκάθαρα τον δρόμο: Μηδενισμός στο «κοντέρ» της τεχνοκρατικής συνείδησης• επανάκαμψη της γνήσιας συνείδησης και μετάβαση στην Εποχή του «Πνεύματος»• με την τεχνολογική συνειδητότητα να είναι ταπεινή υπηρέτρια της Μαθηματικής Φαντασίας και της Μέθεξης – έτσι ακριβώς, όπως πραγματικά της αξίζει.

ΥΓ:

Να λοιπόν που με λίγη βοήθεια από τους καλούς μας φίλους μπορούμε να ξαναβρούμε τη χαμένη τιμή της Κοινωνικής Επανάστασης. Αφιερωμένο εξαιρετικά στον φίλο μας τον Joe…

26/12/2014

ΤΑ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ ΗΛΘΑΝ

Από τον Νώντα Κούκα

Η ασύλληπτη έννοια του χρόνου

Ο χρόνος, πριν από την έλευση της θεωρίας της σχετικότητας, αποτελούσε όντως έννοια. Τώρα πια, έπειτα από τη θεωρία της σχετικότητας, είναι κοινό μυστικό πως ο χρόνος δεν αποτελεί μια έννοια αλλά μια λογική σύζευξη δύο εννοιών – του χώρου και του χρόνου ως χωροχρόνου. Λέμε δηλαδή, όταν θέλουμε να αποδώσουμε την έννοια του χρόνου, ότι αυτός είναι άρρηκτα συνδεμένος με τον χώρο. Αλλά και για τον χώρο λέμε ακριβώς το ίδιο: ο χώρος είναι άρρηκτα συνδεμένος με τον χρόνο. Το παρασημαινόμενο τούτης της αναγκαστικής σύζευξης είναι καταλυτικό διότι, κατά  βάση, η έννοια του χρόνου (όπως βεβαίως και του χώρου) είναι πλέον ετεροκαθοριζόμενη – σαν να κατανοούμε δηλαδή τον χρόνο μέσω του χώρου (και του χώρου μέσω του χρόνου).

Έτσι όμως, και οι δύο αυτές έννοιες, ο χώρος και ο χρόνος, φαίνονται σαν να εξατμίζονται, να εξαχνώνονται. Και σε ό,τι αφορά στον χώρο, τούτος εύκολα γίνεται αντιληπτός, μιας και οι τρεις διαστάσεις του είναι άμεσα ορατές. Τι γίνεται όμως με τον χρόνο η έμμεση αντίληψη του οποίου ήταν ανέκαθεν προβληματική; Τώρα πια, τα μόνα ίχνη του που απέμειναν είναι δύο: ένα εξωτερικό (δείκτες του ρολογιού) και ένα εσωτερικό (το επίμονο αίσθημα που έχουμε για αυτόν). Κοντολογίς, παλαιότερα υπήρχε ένα παγκόσμιο-καθολικό ρολόι που φρόντιζε να το κουρδίζει τέλεια ο θεός. Ενώ τώρα πια, την ώρα συντονίζει διεθνώς, αλλά συμβατικά, το Γκρίνουιτς.

Φτάσαμε λοιπόν στο σημείο ο χρόνος να μετατραπεί σε ένα φάντασμα. Απεναντίας, από την εν λόγω υποβάθμιση του χρόνου ο χώρος καρπούται υπεραξία, με αποτέλεσμα να γίνει ελαστικότερος – τόσο ως έννοια όσο και ως περιεχόμενο. Για παράδειγμα, οι επιστήμονες που ασχολούνται με τη σχετική θεωρία μιλάνε για γεωμετρικοποίηση – δηλαδή για καμπυλότητα – του χώρου (εξ ου και η έννοια της βαρύτητας). Αλλά και η φαινομενολογική αντίληψη του χωροχρόνου, ως ενιαίας οντότητας, προσδίδει υπεραξία στην έννοια του χώρου εις βάρος της έννοιας του χρόνου. Μπορούμε να δείξουμε για παράδειγμα με ποιον τρόπο ένα ρολόι στον υψηλότερο όροφο ενός κτηρίου επιταχύνεται – σε αντίθεση με ένα ρολόι στον χαμηλότερο όροφο που δουλεύει πιο αργά. Ή μια βέργα η οποία φαίνεται να έχει μικρότερο μήκος, όταν αυξάνεται η ταχύτητά της σε σχέση με τον παρατηρητή.

Δείχνουμε λοιπόν έναν χρόνο λάστιχο και μια πραγματικότητα όχι σταθερή και άκαμπτη. Φαίνεται λοιπόν πως ο χώρος και ο χρόνος είναι ποσότητες που επηρεάζονται από τα σώματα και τις δυνάμεις. Όταν κάποιο σώμα κινείται ή μια δύναμη δρα, το γεγονός επιδρά στον χώρο και στον χρόνο και μεταβάλλει την καμπυλότητά τους. Και αντίστροφα όμως, η καμπυλότητα του χώρου και του χρόνου επιδρά στον τρόπο με τον οποίο κινούνται τα σώματα και στον τρόπο με τον οποίο δρουν οι δυνάμεις. Ο χώρος και ο χρόνος όχι μόνο επηρεάζουν, αλλά και επηρεάζονται από οτιδήποτε συμβαίνει μέσα στον σύμπαν. Η καμπυλότητα του χωροχρόνου οδηγεί στην αντίληψη ενός σύμπαντος πεπερασμένου μεν δίχως όμως άκρα, σύμφωνα με τον Χόκινγκ.

Αφού λοιπόν ο χρόνος είναι σχετικός και εξαρτάται τόσο από το πεδίο βαρύτητας όπου γίνεται η παρατήρηση όσο και από την ταχύτητα του παρατηρούμενου σώματος, η μόνη σταθερή έννοια που μπορούμε να αποδώσουμε σε αυτόν είναι η ελαστικότητά του. Τούτη όμως, στην πραγματικότητα, δεν είναι άλλη παρά ο τανυσμός (το ξεχείλωμα) του χώρου. Άλλωστε, η σχετικοποίηση ως μέγεθος του ενός μέλους μιας διττής (και άρα αντίστροφης) υπόστασης είναι ευθέως αντίστροφο με το μέγεθος του έτερου μέλους της. Δηλαδή όσο σχετικοποιείται το ένα μέλος της, ο χρόνος, τόσο απολυτοποιείται το άλλος μέλος της, ο χώρος. Αυτή είναι η συνθήκη εκ των ων ουκ άνευ για να μπορεί να υπάρξει ο χωρόχρονος ως πληροφορία. Ο χώρος είναι η πληροφορία, ενώ ο χρόνος η εντροπία της όταν σπάει η συμμετρία της πληροφορίας. Εμείς ως ανθρώπινα όντα κινούμαστε στον χωρόχρονό της.

Θα επανέλθουμε.

[1 Νοεμβρίου 2013]

26/12/2014

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ Η ΦΥΣΙΚΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Από τον Νώντα Κούκα

Η ύλη γίνεται ολοένα και πιο διάφανη

Μπέρτραντ Ράσελ

Συμπληρώνοντας την παραπάνω ρήση του Ράσελ, ο Καρλ Πόπερ γράφει πως η δυναμική του Νεύτωνα σήμανε το τέλος του υλισμού. Έτσι την αντιλήφθηκαν και οι φιλόσοφοι της εποχής, οι οποίοι περιέγραψαν την έλξη της βαρύτητας ως «αποκρυφιστική». Χρειάστηκε μισός αιώνας προτού αντικαταστήσει η νευτώνεια φυσική την καρτεσιανή στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Και στη συνέχεια, ο Πόπερ λέει ότι η ύλη εξακολουθεί βέβαια να είναι πολύ σημαντική, ο υλισμός όμως έχει πεθάνει. Ο θάνατός του πιστοποιήθηκε από τη μελέτη των ηλεκτρικών, των μαγνητικών, των ηλεκτρομαγνητικών και των χημικών δυνάμεων. Η εμφάνιση της κβαντομηχανικής, πρώτα, και της κβαντικής ηλεκτροδυναμικής, αργότερα, απομάκρυναν ακόμα περισσότερο τη φυσική από τον υλισμό. Τέλος, ο Πόπερ μιλά για τη δυνατότητα διάδρασης ανάμεσα στον νου, στο πνεύμα, και στον εγκέφαλο, υποστηρίζοντας τον δυϊσμό σώματος και πνεύματος.

Μονισμός ή δυϊσμός;

Να λοιπόν που επανακάμπτει δριμύτερα στο προσκήνιο της ιστορικής κοινωνικής σκέψης η παλιά (φιλοσοφική) αντίθεση μεταξύ μονισμού και δυϊσμού. Όμως, ο όρος μονισμός παραπέμπει στην κοσμοθεωρία που υποστηρίζει τη δημιουργία του κόσμου από μία αρχή: το πνεύμα ή την ύλη. Αντίθετα, ο δυϊσμός προσπαθεί να ερμηνεύσει τον κόσμο χρησιμοποιώντας δύο αρχές, που έχουν κοινή δράση. Το δίπολο αυτό έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο και στη διαμόρφωση, κατ’ επέκταση, του φιλοσοφικού διπόλου: (φιλοσοφικός) ιδεαλισμός/(διαλεκτικός) υλισμός. Ιδιαίτερα, από την εποχή του Χέγκελ και εντεύθεν, ο διαχωρισμός των νεοεγελιανών σε «αριστερούς» και «δεξιούς» καθόρισε καταλυτικά τη μετέπειτα κοινωνιολογική και πολιτική σκέψη.

Η φυσική επιστήμη πάντοτε αποτελούσε το ορατό κριτήριο των μεγάλων κοσμοϊστορικών γεγονότων. Ας μην ξεχνάμε πως και η ίδια η αστική τάξη χρειάστηκε τη μηχανική φυσική του Νεύτωνα για να εγκαθιδρύσει το κεφαλαιοκρατικό κοινωνικοοικονομικό της σύστημα. (Για αυτό θεωρούμε ότι εάν είχε προτιμηθεί η φιλοσοφική φυσική του Λάιμπνιτς και όχι η μηχανική φυσική του Νεύτωνα, τότε οπωσδήποτε δεν θα μιλούσαμε πια για κεφαλαιοκρατικό κοινωνικοοικονομικό σύστημα.) Η κατεύθυνση που παίρνει η φυσική στην εξέλιξη της φυσικής ιστορίας σηματοδοτεί και τις μεγάλες στροφές στην εξέλιξη των ιστορικών κοινωνικοοικονομικών συστημάτων. Κατά συνέπεια, ανάλογα με το προς ποια μεριά του διπόλου μονισμός/δυϊσμός γέρνει η πλάστιγγα, ή απλά ισορροπεί, δηλώνεται ένας σοβαρός δείκτης σοβαρών ιστορικών αλλαγών.

Στις μέρες μας, η σύγχρονη φυσική φιλοδοξεί να καταλήξει στη Θεωρία των Πάντων, με τις υπερχορδές της (ή και με άλλες, νεότερες, απόψεις της). Τούτη αποβλέπει στην ενοποίηση της βαρύτητας με την κβαντική μηχανική και εκφράζει μια θεωρία μονιστικού – πλην όμως αδιέξοδου – χαρακτήρα, αφού εκλείπει από τις τάξεις της η θεωρία της (κοινωνικής) συνείδησης. Από την άλλη, πολλοί φυσικοί και φιλόσοφοι, όπως είδαμε και από τις απόψεις του Πόπερ, θεωρούν πως οι ανακαλύψεις της μικροφυσικής δείχνουν ότι το σύμπαν διέπεται από τον δυϊσμό: η Ύλη και το Πνεύμα κυβερνούν μαζί.

Προς μια νέα φυσική (και κοινωνική) φιλοσοφία

Η πρόοδος στη νέα φυσική – η κβαντομηχανική, η σχετικότητα, το σύμπαν των μικροσωματιδίων, οι θεωρίες για τα πολύπλοκα και μη γραμμικά δυναμικά συστήματα, οι κόσμοι που δεν μπορούμε να δούμε, το χάος που οδηγεί σε τάξη, και τα άλλα τρομερά καινούρια που πλέον γνωρίζουμε – έχουν δώσει μια άλλη διάσταση στον τρόπο σκέψης των φυσικών, των επιστημόνων, αλλά και των φιλοσόφων. Η φυσική αλλάζει δραστικά τη φιλοσοφία και η φιλοσοφία τη φυσική.

Έτσι, είμαστε μπροστά σε μια θεωρία της πληροφορίας που θα συναιρέσει και θα συστήσει την επιτομή της ολιστικής κοσμοθεώρησης του σύμπαντος – στο κοσμικό πνεύμα του Λάιμπνιτς: από τον υλιστικό μονισμό των Ιώνων, την πυθαγόρεια αριθμολογία, την ηρακλείτεια διαλεκτική αλλά και τη χεγκελιανή διαλεκτική, την οντολογία του Παρμενίδη αλλά και τη φαινομενολογία του Χούσερλ, τον υλισμό του Δημόκριτου και του Επίκουρου αλλά και τον διαλεκτικό υλισμό του Μαρξ, τον δυϊσμό του Πλάτωνα και τη διαλεκτική του Αριστοτέλη έως και την ανατολική και την αφροαμερικανική φιλοσοφία.

Τα ερωτήματα που θέτουμε στη φύση έχουν αλλάξει δραματικά και αυτό όντως αποτελεί μια σημαντική στροφή. Ίσως τούτη η στροφή μας επιτρέψει να αλλάξουμε νοοτροπία, να δώσουμε δηλαδή άλλον προσανατολισμό στον τρόπο με τον οποίο σκεπτόμαστε. Διότι τα σωστά ερωτήματα δίνουν και τις σωστές απαντήσεις. Καθώς θεμελιώνεται η νέα φυσική φιλοσοφία, ίσως θεμελιώνεται, συγχρόνως, και η αλλαγή στην οργάνωση των σύγχρονων (δυτικών και δυτικότροπων) κοινωνιών. Μόνον έτσι θα υπερβούμε τον «πρωτόγονο» σημερινό πολιτισμό τύπου 0.7 H (ταξινομώντας τον σύμφωνα με την πληροφοριακή ταξινόμηση του Καρλ Σαγκάν) και θα περάσουμε σε ένα ιστορικά ανώτερο και πιο απελευθερωμένο επίπεδο πολιτισμού τύπου Ι.

17/11/2014

Η απάντηση της Ιστορίας είναι φιλοσοφική

iamarevi

Από τον Νώντα Κούκα

Τα μεγάλα επιστημολογικά ερωτήματα  
Λίγες είναι οι επιτυχημένες θεωρίες που προκαλούν επανάσταση στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο – τούτο στην επιστημονική «διάλεκτο» ονομάζεται αλλαγή παραδείγματος. Τέτοιες περιπτώσεις, μεταξύ άλλων, ήταν οι θεωρίες του Μαρξ και του Αϊνστάιν.
Ο Μαρξ με τη θεωρητική του ανάλυση για το Κεφάλαιο αποκάλυψε και έδειξε το μυστικό της γένεσης του καπιταλιστικού συστήματος, που δεν είναι άλλο παρά η μίσθωση της εργασιακής δύναμης σε ένα αφεντικό. Αυτή ακριβώς η σχέση παράγει την «αόρατη» υπεραξία που αποτελεί ακριβώς τη λυδία λίθο του καπιταλισμού. Και βέβαια ως γνωστόν ο Μαρξ ήταν φιλόσοφος.
Ο Αϊνστάιν με τη θεωρία του για τη Σχετικότητα, έδειξε πως δεν είναι απαραίτητος ο αιθέρας προκειμένου να διαδίδονται διαμέσου του τα κύματα του φωτός. Τούτο οδηγεί άμεσα σε εντυπωσιακά ανατρεπτικά συμπεράσματα: Πρώτον, πως μια δέσμη φωτός διαδίδεται με την ίδια ταχύτητα είτε κινούμαστε προς την…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 1.321 επιπλέον λέξεις