Category Archives: ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

Πόλεμος και καταστροφή: στην παράνοια της εξουσίας να αντιτάξουμε το αντίπαλο δέος: μια ηθική στάση μη-εξουσίας

Κείμενο απο τον Δημήτρη Φασόλη στη σελιδα «Reflections»

ΝΕΑ ΣΕΛΙΔΑ ΣΤΟ ΜΠΛΟΓΚ ΜΑΣ

Δημιουργήσαμε νέα σελίδα στο μολογκ μας με τίτλο «REFLECTIONS» στην οποία γράφει ο Δημήτρης Φασόλης.

Κοινότητα  IAMAREVI

23/10/2016

Από την κοινωνία (ως αφαίρεση) στην κοινωνική συνείδηση και την επανάσταση

Από τον Δημήτρη Φασόλη

Η κοινωνία, το κοινωνικό, δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια αφαίρεση. Εργαλειακή, γιατί μας χρησιμεύει στις αναλύσεις και στις θεωρίες μας για τα κοινωνικά, πολιτικά, οικονομικά και ιστορικά φαινόμενα. Ωστόσο αρκετά ασαφής και προβληματική τελικά. Επειδή δεν έχουμε να κάνουμε με ένα αμιγές ή ομοιογενές σύνολο, αλλά με άτομα ή συλλογικότητες που λειτουργούν με διαφορετικούς ρυθμούς, τρόπους, επίπεδο συνείδησης. Στην πραγματικότητα για άτομα πρόκειται, που συσχετίζονται και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους με ποικίλους και σύνθετους τρόπους. Γι’ αυτό όταν μιλάμε για κοινωνική εξέγερση ή επανάσταση μιλάμε αόριστα και προκαλούμε σύγχυση. Το ίδιο ισχύει και για την έννοια της κοινωνικής συνείδησης. Στην πραγματικότητα, όταν συμβαίνει μια εξέγερση, αντίσταση, κινητοποίηση ή μια επανάσταση, όταν παρατηρούμε τη συνείδηση του κόσμου (μαζών, λαού, κοινωνίας, προλετάριων κλπ) να οξύνεται και να επαναστατικοποιείται, δεν συμμετέχει γενικά η κοινωνία αλλά συγκεκριμένα άτομα-προσωπικότητες που λειτουργούν είτε αυτόνομα είτε με άλλα άτομα σε ομάδες. Ουσιαστικά πρόκειται για μειονότητες, για ατομική δράση που αλληλεπιδρά με άλλες ατομικές δράσεις και κατά συνέπεια ενισχύεται η φυσική δύναμή της και η επίδρασή της στην ιστορία και στην κοινωνική οργάνωση, στον τρόπο που λειτουργεί, στις σχέσεις και στη δομή της.

Ίσως υπό αυτή την οπτική απαντιέται και ένα βασανιστικό (υπαρξιακό, θα ’λεγα) ερώτημα: είναι εφικτή και δυνατή η γνήσια κοινωνική επανάσταση; Όπως και το ακόλουθο, άρρηκτα δεμένο με το προηγούμενο, ζήτημα: είναι δυνατή η ανάδυση και αναβάθμιση της κοινωνικής συνείδησης; Η κατάσταση που βιώνουμε γύρω μας, η περιρρέουσα ατμόσφαιρα και η κατάσταση των ατόμων (της «κοινωνίας») μας βεβαιώνει πως ΟΧΙ! Βέβαια, αυτό ισχύει, εφόσον βλέπουμε την κοινωνία με τον στρεβλό τρόπο που προανέφερα, ως αφαίρεση, ως οντότητα πραγματική. Και αν περιμένουμε από την «κοινωνία» από τον «εργάτη», τον «μεροκαματιάρη», τον «προλετάριο», τον «φτωχό» ή τον «καταπιεσμένο» να κάνει την επανάσταση, θα περιμένουμε πολύ-πάρα πολύ, για να μην πω εις στο άπειρο…

Πάντως, η γνήσια κοινωνική επανάσταση πρέπει αξιωματικά να αγκαλιάζει όλη την κοινωνία, όλα τα άτομα. Προϋποθέτει ότι έχει πραγματωθεί η αναβαθμισμένη κοινωνική συνείδηση. Αυτό όμως το γεγονός εντάσσεται στη σφαίρα του αδιανόητου που γίνεται δυνατό – είναι ένα ιστορικό παράδοξο. Κάτι που ωστόσο δεν αποκλείει η σύγχρονη φυσική και κοσμολογία.

Ιστορικές και πολιτισμικές ως ανάχωμα της επανάστασης

Αλήθεια, πώς είναι δυνατόν, άραγε, άνθρωποι που επιβιώνουν σε αυταρχικά, δικτατορικά, στρατοκρατικά καθεστώτα να επαναστατήσουν πραγματικά; Να εξεγερθούν, ναι, αλλά δεν θα επιθυμήσουν πραγματικά την επανάσταση, την απαλλαγή από κάθε εξουσία και μορφή καταπίεσης. Ιδιαίτερα οι άνθρωποι που βιώνουν την κυριαρχία καθεστώτων στον Τρίτο Κόσμο, σε Ασία και Αφρική, είναι σε ακόμη δυσχερέστερη και μειονεκτική θέση. Η μακραίωνη ιστορία αποικιοκρατίας και ντόπιων, αυταρχικών, διευθαρμένων κυβερνήσεων-καθεστώτων, τους έχει φέρει σε μια θέση μη αμφισβήτησης της εξουσίας ή παραλυτικού τρόμου απέναντί της, γεγονός που ακυρώνει κάθε πιθανότητα και προοπτική επανάστασης. Παράλληλα, λόγω των παραπάνω ιστορικών συνθηκών, έχει εδραιωθεί στην κοινωνία μια κουλτούρα παθητικότητας, υπομονής και ανοχής των δεινών, προσήλωσης στην εξουσία, στους ηγέτες που υπόσχονται να τους σώσουν από τα αυταρχικά και αντικοινωνικά καθεστώτα. Αλλά όμως, όταν πάρουν την εξουσία κάνουν κι αυτοί τα ίδια. Εδώ παίζει καθοριστικό ρόλο και η θρησκεία, ως θεμελιακό στοιχείο που συνέχει και διαμορφώνει ολιστικά τον πολιτισμό αυτών των κοινωνιών και των ανθρώπων.

Στις αραβικές χώρες, για παράδειγμα δεν έχει αναπτυχθεί ένα ελευθεριακό πολιτισμικό –  και κατ’ επέκταση κοινωνικό και πολιτικό – ρεύμα. Ένα σοβαρό και δυναμικό κίνημα ενάντια στον αυταρχισμό, στον πόλεμο και στη στράτευση, διεκδίκησης για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι άνθρωποι βέβαια αντιστέκονται όπως φάνηκε με το ξέσπασμα της Αραβικής Άνοιξης αλλά και με κινητοποιήσεις φτωχών αγροτών και εργατών πριν από αυτή. Ωστόσο δεν αμφισβητούν ριζικά την εξουσία αλλά αγωνίζονται για μεταρρυθμίσεις. Με αποτέλεσμα να τάσσονται με το ένα ή με το άλλο στρατόπεδο, δηλαδή να θεωρούν ότι η λύση στα προβλήματά τους είναι η τάδε ή η δείνα παράταξη που θα καταλάβει την εξουσία και την κυβέρνηση. Ή δέχονται παθητικά τις εξελίξεις και φεύγουν μαζικά για ασφαλέστερα μέρη, παίρνουν τον δρόμο της προσφυγιάς. Όσοι βέβαια είναι τυχεροί, γιατί όπως βλέπουμε στη Συρία πολλοί άμαχοι έχουν εγκλωβιστεί στη φρίκη του πολέμου και στον εφιάλτη μιας αβέβαιης επιβίωσης από τις αντιμαχόμενες δυνάμεις, οι οποίες τους βομβαρδίζουν ανηλεώς. Για αυτήν την υποταγή στην εξουσία ευθύνεται η άγρια καταστολή, ο τρόμος των σωμάτων ασφαλείας και ο ασφυκτικός έλεγχος, το φακέλωμα και η κατάπνιξη κάθε διαφορετικής άποψης και αντίδρασης. Η πολύ ελπιδοφόρα εξαίρεση της πολλά υποσχόμενης Αραβικής Άνοιξης τελικά κατέληξε σε αναβίωση θεοκρατικών κινημάτων και νέων αυταρχικών καθεστώτων. Εξαιτίας ακριβώς του ότι δεν υπήρχε μια ελευθεριακή ή έστω δημοκρατική παράδοση (εκδηλώθηκε σε χώρες όπου οι τυπικοί δημοκρατικοί θεσμοί είτε είναι ισχνοί -καρικατούρες θεσμών- είτε απουσιάζουν), με αποτέλεσμα το πισωγύρισμα σε δικτατορικά (ανοιχτά ή καλυμμένα) καθεστώτα.

Η ιδιαιτερότητα της Δύσης

Εδώ ακριβώς όμως εντοπίζεται και η ειδοποιός διαφορά με τη Δύση. Οι δυτικές κοινωνίες έχουν την πολυτέλεια της αμφισβήτησης και της αντίδρασης ακόμη και εν καιρώ πολέμου, όχι χωρίς συνέπειες ωστόσο. Δημιουργούνται κινήματα αντίστασης ακόμη και στις πιο δυσμενείς συνθήκες, επηρεάζοντας τις εξελίξεις, θέτοντας φραγμούς στην εξουσία, ανατρέποντας μερικώς ή ολικώς σχέδια κυβερνώντων, ρίχνοντας αυταρχικές κυβερνήσεις. Στη Δύση έχει εδραιωθεί μια κουλτούρα όπου ο ανοιχτός αυταρχισμός, η βίαιη εξουσία και διακυβέρνηση δεν γίνονται ανεχτές και δεν επιβιώνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Μια αυταρχική και ανοιχτά αντιλαϊκή-αντικοινωνική κυβέρνηση όπως η συριακή, που καταστέλλει άγρια και απάνθρωπα τους αντιπάλους της και όποιους την αμφισβητούν ή διαφωνούν, δεν θα είχε μέλλον σε μια δυτική χώρα, ακόμα και αν προκαλούσε πόλεμο, εξωτερικό ή εσωτερικό. Παρά το κόστος, παρά τα θύματα, τους νεκρούς και τους φυλακισμένους, σύντομα θα κατέρρεε. Επομένως, για άλλη μια φορά λέμε ότι το μπαλάκι είναι στην πλευρά των δυτικών κοινωνιών, για να πραγματοποιήσουν την παγκόσμια κοινωνική επανάσταση.

Εντούτοις και στην Δύση, στην Ευρώπη ας πούμε, οι συνθήκες δεν είναι ευνοϊκές για μια κοινωνική ανατροπή, για διαφορετικούς λόγους. Ο κόσμος έχει απορροφηθεί με το να ασχολείται μονάχα με την επιβίωση. Το ίδιο έκαναν εν γένει οι άνθρωποι και στο παρελθόν, αλλά υπήρχαν στιγμές εξεγέρσεων και επαναστάσεων, ριζικών κοινωνικών αλλαγών. Τώρα με την κρίση – η οποία έχει επιφέρει την πτώση του βιοτικού επιπέδου και απώλεια ορισμένων δικαιωμάτων – έχουν εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο. Καταγίνονται και απορροφούν τον χρόνο και την ενέργειά τους αποκλειστικά σε οικονομίστικα ζητήματα, με γνώμονα το ατομικό συμφέρον – άρα με μια εγωιστική αντίληψη και στάση ζωής. Είναι βέβαια αυτονόητο ότι το οικονομικό ζήτημα είναι θεμελιακό, ωστόσο το τι στάση τηρούμε απέναντι σε αυτό δεν είναι κάτι μονοσήμαντο, αλλά εκφράζει το συνειδησιακό επίπεδο ατόμων και ομάδων. Το σίγουρο είναι ότι η παρατηρούμενη εγωιστική και παθητική στάση της πλειονότητας είναι αδιέξοδη και επιτείνει το πρόβλημα. Την ευθύνη του όμως ο δυτικός άνθρωπος, ακόμη και ο απλός-καθημερινός πολίτης, δεν μπορεί να την αποποιηθεί, γιατί είναι σε πολύ καλύτερη – σε πλεονεκτική θέση σε σχέση με τους άλλους μη προνομιούχους λαούς.

Οπωσδήποτε η εξουσία στον προνομιούχο κόσμο έχει καθοριστική ευθύνη, λόγω του ότι έχει επίγνωση του ηγετικού ρόλου της στις υποθέσεις του πλανήτη. Η δυτική κοινωνία έχει τραβήξει όπως είπαμε διαφορετικό δρόμο. Είναι σε ευνοϊκότερη και προνομιούχα θέση: οικονομική, πολιτισμική (με την επιστημονική-τεχνοκρατική έννοια), συνειδησιακή (ως ηγέτιδα παγκόσμια δύναμη). Ο ηγετικός ρόλος της ωστόσο μπορεί να έχει δυνητικά και μια θετική πρακτική εκδοχή: να πάρει κρίσιμες αποφάσεις και να δώσει λύσεις στα παγκόσμια προβλήματα: ζητήματα φτώχειας, δίκαιης κατανομής του πλούτου, ελευθερίας και δικαιωμάτων και – το σημαντικότερο – ειρήνη.

Η κοινωνική συνείδηση και η επανάσταση πέρα από αφαιρέσεις

Συνεπώς, στην πραγματικότητα η επανάσταση και η αναβάθμιση της κοινωνικής συνείδησης συντελείται από ορισμένα μόνο και ξεχωριστά άτομα-προσωπικότητες με επαναστατική ταξική και κοινωνική συνείδηση. Αυτό προκύπτει ως πιθανότερο και λογικότερο τόσο από την παρούσα κατάσταση όσο και από την ιστορική εμπειρία. Τα εν λόγω άτομα λειτουργούν ως καταλύτες και ως σηματοδότες της επανάστασης, όχι όμως ως εξουσιαστές ηγέτες ή καθοδηγητές αλλά σαν μια φυσική και αβίαστη έκφραση της ίδιας της ύπαρξής τους. Με την οξύτατη και ώριμη (κοινωνική – συμπαντική) συνείδησή τους, με την ιδιαίτερη ευφυΐα και οξυδέρκειά τους (πνευματική και ψυχοσυναισθηματική), το επαναστατικό ένστικτό τους και την ευφυέστατη πρακτική-δράση τους δείχνουν και ανοίγουν τον δρόμο για την έλευση της γνήσιας κοινωνικής συνείδησης και επανάστασης. Είναι προσωπικότητες ασυμβίβαστες, που δεν βάζουν νερό στο κρασί τους και δεν πηγαίνουν με τα νερά του κόσμου. Δεν τους νοιάζει τι λέει η «κοινωνία», ούτε τους απασχολεί η γνώμη των πολλών. Ξέρουν ότι αυτά όλα είναι μια παγίδα που μπλοκάρει τη συνείδηση και ακυρώνει την όποια επαναστατική διαδικασία.

Τα άτομα αυτά είτε δρουν αυτόνομα είτε σε συλλογικότητες και ομάδες, οι οποίες λόγω της αλληλεπίδρασης με τα εν λόγω άτομα συνήθως χαρακτηρίζονται από υψηλότερη σε σχέση με τους υπόλοιπους ανθρώπους συνειδησιακή κατάσταση και επαναστατικότητα. Αυτό μπορούμε να το δούμε σε όλες τις ιστορικές περιόδους και στα επαναστατικά ιστορικά γεγονότα. Η «κοινωνία» ακολουθεί, ως μια αφαίρεση, ως «μέσος όρος». Ενίοτε βέβαια αυτός ο «μέσος όρος» αναβαθμίζεται ως αντίκτυπο της επίδρασης των πρωτοπόρων, αλλά εύκολα μπορεί να εκπέσει στην πρότερη χαμηλότερη ενεργειακή βαθμίδα, στην αδράνεια και την παθητικότητα στην οποία βρισκόταν πριν την εξέγερση ή επανάσταση. Συνεπώς, η κοινωνία παραμένει μια αφαίρεση και κατά τη διάρκεια και μετά τα ανατρεπτικά ιστορικά γεγονότα. Τελικά ξαναγυρίζει στη ρουτίνα και στις κοντόθωρες προσδοκίες, νοοτροπίες και συνήθειες της καθημερινότητας. Δεν έχουν δηλαδή οι άνθρωποι κατακτήσει το απαραίτητο επίπεδο συνείδησης, ώστε να κατανοήσουν την επανάσταση και να δράσουν ή να σκεφτούν ανάλογα. Η κοινωνία έτσι, ως μέσος όρος των σχέσεων και πρακτικών των απλών-καθημερινών ανθρώπων γίνεται τροχοπέδη της επανάστασης. Η συντήρηση και η αντεπανάσταση είναι θέμα χρόνου να προκύψουν.

Η ανάγκη για τη Θεωρία της Αναρχίας

Η ευφυής και αναβαθμισμένη συνείδηση και δράση προϋποθέτει μια ανανεωμένη και εξελιγμένη Θεωρία για την Αναρχία και την κοινωνική συνείδηση. Αυτό σημαίνει αναγκαία πρόσβαση στη γνήσια γνώση, στην αλήθεια, στην οικείωση της πραγματικής πραγματικότητας, ως οντολογικό επίπεδο. Οπωσδήποτε προϋποθέτει επίσης πρόσβαση στη γνήσια πληροφορία, όχι στην τυπική εξουσιαστική γνώση που επιβάλλεται στην εξουσιαστική εκπαίδευση μέσω της υπακοής. Πρόκειται για ένα ζήτημα υπαρξιακό, πολύ σημαντικό, για ένα στοίχημα με τον χρόνο: έχει να κάνει με την επιβίωση του ανθρώπινου είδους, στο βαθμό που είναι πλέον γνωστό ότι η επιβίωση του ανθρώπου στο υπάρχον κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό σύστημα καθίσταται μια ουτοπία…

Στο μεταβατικό στάδιο μέχρι το ξέσπασμα της ιστορικής γνήσιας επανάστασης και την αναζωπύρωσης της κοινωνικής-ταξικής συνείδησης, κάθε σπέρμα και στάση αντίστασης και άρνησης στο υπάρχον είναι δημιουργική. Οι εξεγέρσεις είναι το κοινωνικό πείραμα, το κοινωνικό εργαστήριο όπου δοκιμάζονται και αναδύονται μορφές και τρόποι της κοινωνικής επανάστασης. Βέβαια όσο πιο ριζικές και ελευθεριακές-ανατρεπτικές είναι αυτές οι πρακτικές και δράσεις-κινητοποιήσεις, τόσο πιο κοντά και σε αντιστοίχιση με την επανάσταση και την αναρχική κατάσταση του μέλλοντος είναι. Οι ρεφορμιστικές κινητοποιήσεις, οι μερικές διεκδικήσεις, σε αναφορά και εξάρτηση με την εξουσία, τα κόμματα, τα συνδικάτα συχνά όχι μόνο αποπροσανατολίζουν, αλλά λειτουργούν ως αντιδραστήριο που παράγονται συντηρητικές και φασιστικές στάσεις και νοοτροπίες, ειδικά στις σημερινές συνθήκες ιδεολογικής σύγχυσης και απαξίωσης των αστικο-δημοκρατικών θεσμών και των πολιτικών εκπροσώπων τους. Επίσης η φαντασία και η επινόηση νέων μορφών δράσης, οργάνωσης και σχέσεων που αντανακλούν το πρόταγμα για έναν αταξικό πολιτισμό χωρίς εξουσία, κράτος και εκμετάλλευση είναι αυτό που λείπει από το ανταγωνιστικό κίνημα και από την κοινωνία. Είναι αυτό ακριβώς που χρειάζεται-είναι αναγκαίο για να πλησιάσουμε και να δούμε να έρχεται όλο και πιο κοντά – ακόμη και να τη δούμε καθαρά μπροστά στα μάτια μας – η ελεύθερη, αναρχική, οικουμενική και πανανθρώπινη κοινότητα. Είναι το γνώρισμα ότι οι άνθρωποι, η κοινωνία, αναβαθμίζουν τη συνείδησή τους και επιθυμούν την ελευθερία.

Η γνήσια επανάσταση ως ιστορικό (και κοσμικό) παράδοξο

Όμως η σύγχρονη εμπειρία μας λέει ότι οι αντιστάσεις και τα κινήματα έχουν καμφθεί δραματικά ή έχουν εκλείψει. Ο ατομισμός, η σύγχυση, ο φόβος, ο εγκλωβισμός των ανθρώπων στα καθημερινά διλήμματα και αντιξοότητες της επιβίωσης, δηλαδή στην εξουσία, κυριαρχούν. Παντού, σε Δύση και Ανατολή, σε Βορά και Νότο, οι άνθρωποι, ακόμη και όταν ξεσηκώνονται, τελικά καταλήγουν να αναφέρονται και να επιδιώκουν την εξουσία. Επανέρχονται σ’ αυτή και ετεροκαθορίζονται από αυτήν. Ίσως αυτό είναι το κλειδί της αποτυχίας της επανάστασης – και, αντίστροφα, η ριζική άρνησή της το αποφασιστικό βήμα για την επιτυχία της κοινωνικής επανάστασης. Γιατί τόση απάθεια και παραίτηση; Τι βαθιά κρίση του ανθρώπου αντιμετωπίζουμε;

Όμως σε τέτοιες συνθήκες βαθιάς κρίσης, τέλματος και αδιεξόδου είναι ακριβώς που καλείται να δράσει η ελεύθερη, επαναστατημένη, άναρχη ατομικότητα-προσωπικότητα, να αναδυθεί η ευφυής νόηση και η κοινωνική συνείδηση. Σε τέτοιες σκοτεινές περιόδους είναι που αναδύεται και λαμβάνει χώρα το ιστορικό παράδοξο-αδιανόητο-απρόοπτο. Γιατί αλλιώς δεν νοείται ως τέτοιο. Εκεί είναι – στην «μαύρη τρύπα» της Ιστορίας – που θα εκτιναχθεί η λάμψη της επανάστασης, το (ακατανόητο – ακατονόμαστο, μέχρι εκείνη τη Στιγμή) άλμα: ιστορικό, υπαρξιακό, κβαντικό, κοσμικό, κοινωνικό, ψυχολογικό.

18/9/2016

 

Χόκινγκ: Ο πλανήτης και το ανθρώπινο είδος κινδυνεύουν από εξαφάνιση, από τον πλούτο και το χρήμα

Φωτογραφία: RAMON DE LA ROCHA/EPA/ΑΠΕ
Φωτογραφία: RAMON DE LA ROCHA/EPA/ΑΠΕ

Ένα συγκλονιστικό άρθρο έγραψε ο πασίγνωστος επιστήμονας Στίβεν Χόκινγκ, στο οποίο και αναλύει τον ρόλο που παίζει ο πλούτος και το χρήμα στον σύγχρονο άνθρωπο και εντοπίζει τους κινδύνους που έχει η «στενόμυαλη» αντιμετώπιση τους στην εποχή μας.

Το πόνημα του Βρετανού φυσικού που δημοσιεύεται στην εφημερίδα «The Guardian» προτείνει μια νέα αφήγηση/κοσμοθεωρία που θα διασφαλίσει το μέλλον του πλανήτη μας και του ανθρώπινου είδους, που σε κάθε άλλη περίπτωση, όπως τονίζει ο Χόκινκ, κινδυνεύουν με εξαφάνιση.

Ολόκληρο το άρθρο:

«Έχουν τα χρήματα σημασία; Μήπως ο πλούτος μας κάνει πιο πλούσιους; Αυτά μπορεί να φαίνονται κάπως περίεργα ως ερωτήματα για έναν φυσικό, όπως είμαι εγώ, αλλά θα προσπαθήσω να απαντήσω πως σχετίζονται.

Η απόφασή του δημοψηφίσματος της Βρετανίας είναι μια υπενθύμιση ότι όλα συνδέονται μεταξύ τους και ότι, αν θέλουμε να κατανοήσουμε τη θεμελιώδη φύση του σύμπαντος, θα ήταν πολύ ανόητο να αγνοήσουμε το ρόλο που παίζει ο πλούτος και το χρήμα στην κοινωνία μας.

Έχω υποστήριξε κατά τη διάρκεια της εκστρατείας πριν το δημοψήφισμα πως θα ήταν λάθος για τη Βρετανία να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Είμαι λυπημένος για το αποτέλεσμα, αλλά αν έχω μάθει ένα μάθημα στη ζωή μου, αυτό είναι να κάνω το καλύτερο με αυτό που έχω.

Τώρα λοιπόν πρέπει να μάθουμε να ζούμε εκτός της ΕΕ, αλλά για να διαχειριστεί με επιτυχία το μέλλον, θα πρέπει να κατανοήσουμε γιατί ο βρετανικός λαός έκανε αυτήν την επιλογή.

Πιστεύω ότι ο πλούτος, ο τρόπος που τον αντιλαμβανόμαστε και ο τρόπος που τον μοιράζομαστε, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην απόφασή τους.

Όπως δήλωσε και η ίδια η νέα πρωθυπουργός, Τερέζα Μέι, στην πρώτη της ομιλία: «Πρέπει να μεταρρυθμίσουμε την οικονομία μας κατά τέτοιο τρόπο που θα επιτρέψει σε περισσότερους ανθρώπους να μοιραστούν την ευημερία της χώρας».

Όλοι γνωρίζουμε ότι τα χρήματα είναι σημαντικά. Ένας από τους λόγους που πίστευα ότι θα ήταν λάθος να εγκαταλείψει η Βρετανία την ΕΕ είχε σχέση με τις επιχορηγήσεις/επιδοτήσεις.

Οι Βρετανοί επιστήμονες χρειάζονται όλα αυτά τα χρήματα που λαμβάνουν μέχρι σήμερα, και μία σημαντική πηγή της εν λόγω χρηματοδότησης είναι εδώ και πολλά χρόνια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Χωρίς αυτές τις επιδοτήσεις, πολύ σημαντικό επιστημονικό και ερευνητικό έργο δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί. Υπάρχουν ήδη άλλωστε κάποια πρότζεκτ Βρετανών επιστημόνων που έχουν παγώσει και θα πρέπει σύντομα η κυβέρνηση μας να αντιμετωπίσει το ζήτημα αυτό.

Τα χρήματα είναι επίσης σημαντικά γιατί είναι απελευθερωτικά για τους ανθρώπους. Έχω μιλήσει και στο παρελθόν για την ανησυχία μου ότι οι περικοπές των κρατικών δαπανών στη Βρετανία θα μειώσουν ακόμη περισσότερο την υποστήριξη που παρέχεται σε μαθητές με αναπηρία, υποστήριξη καθοριστική και για την δική μου καριέρα.

Στην περίπτωσή μου, φυσικά, τα χρήματα όχι απλώς βοηθήσαν την επαγγελματική σταδιοδρομία μου, αλλά είναι επίσης αυτά που με κράτησαν  κυριολεκτικά ζωντανό.

Γι ‘αυτό και θα ήμουν το τελευταίο πρόσωπο που θα επέκρινε τη σημασία του χρήματος. Ωστόσο, αν και ο πλούτος έχει παίξει ένα σημαντικό, πρακτικό ρόλο στη ζωή μου, έχω μια διαφορετική σχέση με αυτό, απ’ ότι έχουν οι περισσότεροι άνθρωποι.

Το να πληρώσω δηλαδή για τη φροντίδα μου ως άνθρωπος με σοβαρή αναπηρία είναι ασφαλώς ζωτικής σημασίας, η απόκτηση όμως μιας περιουσίας δεν είναι.

Δεν ξέρω καν τι θα έκανα αν αποκτούσα ένα άλογο κούρσας, ή μια «Ferrari», ακόμα και αν μπορούσα οικονομικά να τα αντέξω. Γι ‘αυτό και βλέπω τα χρήματα ως διαμεσολαβητή, ως ένα μέσο για έναν σκοπό – είτε πρόκειται για ιδέες, είτε για την υγεία, είτε για την ασφάλεια – αλλά ποτέ ως αυτοσκοπό.

Είναι ενδιαφέρον ότι πολλοί θεωρούσαν αυτήν τη στάση -μέχρι πρόσφατα- ως μια προβλέψιμη εκκεντρικότητα ενός ακαδημαϊκού του Κέμπριτζ, ενώ τώρα όλο και πιο πολλοί την αποδέχονται. Οι άνθρωποι αρχίζουν να αμφισβητούν την αξία του πλούτου.

Και θέτουν ουσιαστικά ερωτήματα: Είναι η γνώση ή η εμπειρία πιο σημαντικά από τα χρήματα; Μπορεί ο πλούτος να σταθεί εμπόδιο στο δρόμο της εκπλήρωσης; Μπορεί στα αλήθεια να μας ανήκει κάτι, ή είμαστε απλά παροδικοί κάτοχοι;

Αυτά τα ερωτήματα οδηγούν σε μια σημαντική αλλαγή στη συμπεριφορά μας, η οποία με τη σειρά της εμπνέει κάποιες πρωτοποριακές μορφές επιχειρήσεων, καθώς και νέες ιδέες. Αυτά έχουν ονομαστεί χαρακτηριστικά «Cathedral Projects», ως μια ισοδύναμη, σύγχρονη αναφορά στις μεγάλες, καθολικές εκκλησίες, που κατασκευάστηκαν ως μέρος της προσπάθειας της ανθρωπότητας να γεφυρώσει τον ουρανό με τη γη και να φτάσει στον Θεό.

Αυτές οι ιδέες ξεκίνησαν μέσα από μια γενιά, με την ελπίδα ότι η επόμενη θα αναλάβει τις προκλήσεις που παρουσιάζονται.

Ελπίζω και πιστεύω ότι οι άνθρωποι θα αγκαλιάσουν ακόμη περισσότερο αυτές τις ιδέες στο μέλλον, γιατί βιώνουμε πια ιδιαίτερα επικίνδυνες στιγμές.

Ο πλανήτης μας και η ανθρωπότητα ως είδος, αντιμετωπίζει πολλαπλές προκλήσεις. Αυτές οι προκλήσεις είναι παγκόσμιες και πολύ σοβαρές – η αλλαγή του κλίματος, η παραγωγή τροφίμων, ο υπερπληθυσμός, ο αποδεκατισμός των άλλων ειδών, οι επιδημικές νόσοι, η μόλυνση των ωκεανών κτλ.

Τέτοια ζητήματα απαιτούν από εμάς να συνεργαστούμε, σε ένα κοινό όραμα και με μια συνεργατική λογική που θα διασφαλίσει ότι η ανθρωπότητα θα επιβιώσει.

Θα πρέπει για αυτό να προσαρμοστούμε, να επανεξετάσουμε, να αναπροσανατολιστούμε και να αλλάξουμε κάποιες από τις θεμελιώδεις παραδοχές μας σχετικά με το τι εννοούμε με τον όρο πλούτο, ιδιοκτησία, «δικό μου» και «δικό σου». Ακριβώς όπως μαθαίνουμε στα παιδιά να μοιράζονται.

Αν αποτύχουμε, οι δυνάμεις που συνέβαλαν στο Brexit, ο φθόνος και ο απομονωτισμός, όχι μόνο στη Βρετανία αλλά σε όλο τον κόσμο, που τροφοδοτείται από έναν στενόμυαλο ορισμό του πλούτου και από την αποτυχία μας να τον κατανέμουμε πιο δίκαια, τόσο στο εθνικό επίπεδο, όσο και πέραν των εθνικών συνόρων, θα ενισχυθούν.

Αν συμβεί τελικά αυτό, δεν είμαι καθόλου αισιόδοξος για τη μακροπρόθεσμη προοπτική του είδους μας.

Αλλά μπορούμε και θα τα καταφέρουμε. Οι άνθρωποι είναι ένα ον ατέλειωτα πολυμήχανο, αισιόδοξο και ευπροσάρμοστο. Πρέπει να διευρύνουμε τον ορισμό του πλούτου και να συμπεριλάβουμε σε αυτόν τις γνώσεις, τους φυσικούς πόρους και το ανθρώπινο δυναμικό.

Την ίδια στιγμή πρέπει να μάθουμε να τον μοιραζόμαστε με περισσότερη δικαιοσύνη.

Αν το κάνουμε αυτό, τότε δεν υπάρχει κανένα όριο σε εκείνα που οι άνθρωποι μπορούν να επιτύχουν από κοινού.»

ΠΗΓΗ: http://www.iefimerida.gr/news/285382/i-krisimoteri-evdomada-gia-tin-ispania-kyvernisi-i-kalpes-ola-ta-senaria

 

Η «λαϊκή εντολή»: το ιδεολόγημα-φάρμακο προς πάσα νόσο

Από τον Δημήτρη Φασόλη

Η φράση «λαϊκή εντολή» είναι η αγαπημένη επωδός στα περισσότερα αριστερά κείμενα, καταγγελίες, ανακοινώσεις-δηλώσεις κλπ., γραπτά ή προφορικά. Από την άλλη, είναι εξίσου προσφιλής στους λόγους τόσο των δεξιών όσο και των κεντρόων-σοσιαλδημοκρατών, κάθε είδους πολιτικάντηδων και αστικών κομμάτων. Το ερώτημα που τίθεται είναι: έχει κάποιο πραγματικό νόημα και περιεχόμενο αυτή η έννοια ή είναι κενή; Είναι δηλαδή ένα ιδεολόγημα κατάλληλο για την διαχείριση του πλήθους και τις πολιτικάντικες τακτικές και χειρισμούς ή προσθέτει κάτι ουσιαστικό στην υπόθεση της κοινωνικής-ταξικής συνείδησης και της χειραφέτησης του κόσμου;

Ιδιαίτερα όσον αφορά το πρόσφατο δημοψήφισμα στη Βρετανία, αλλά και στον ελλαδικό χώρο τον προηγούμενο χρόνο, η «λαϊκή εντολή» χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον για να στηρίξει μια «αριστερή» ή «ριζοσπαστική» κριτική στην κυβέρνηση η οποία επικεντρώνεται στο πώς η εξουσία χρησιμοποιεί κάθε είδους τερτίπια για να παραβιάζει και να ακυρώνει τη «λαϊκή βούληση» – άλλη μια διφορούμενη και αόριστη έννοια. Εδώ όμως προκύπτει μια αντίφαση: δηλαδή το 60 ή 80 % είναι λαϊκή βούληση και το υπόλοιπο 40 ή 20 δεν είναι; Επομένως πρόκειται για μια έννοια με καθαρά ιδεολογικό περιεχόμενο, χωρίς πραγματική βάση και χωρίς επαναστατική «υπεραξία». Έτσι προκύπτει ότι διάφοροι «αριστεροί» και «επαναστάτες» κάνουν πολιτική και κοινωνικές παρεμβάσεις με όρους αστικής δημοκρατίας, δηλαδή αναπαράγοντας την κυρίαρχη ιδεολογία. Ή, για να δούμε την κατά κανόνα πολύπλοκη και σύνθετη πραγματικότητα, το 51% είναι λαϊκή εντολή και το 49% όχι; Και αν η αποχή είναι 20, 30 ή και 40%, αυτό το ποσοστό δεν αποτελεί έκφραση της «λαϊκής βούλησης»;

Το να επικεντρώνεις τον λόγο σου σε τέτοιες αφηρημένες και παραπλανητικές έννοιες σημαίνει ότι βάζεις σε δεύτερη μοίρα ή αποσιωπάς τα πραγματικά και σημαντικά ζητήματα, όπως το τι εκφράζει ιδεολογικά ένα εκλογικό αποτέλεσμα, ποιες πολιτικές και πρακτικές εξυπηρετεί, με γνώμονα πάντα τα ζητήματα που αφορούν στην όξυνση και καλλιέργεια της ταξικής και επαναστατικής συνείδησης. Έτσι, όταν συμφέρει την πολιτικάντικη πρακτική μας ένα εκλογικό αποτέλεσμα, τότε το βάζουμε ως προμετωπίδα στην προπαγάνδα μας, ενώ όταν δε μας συμφέρει, το αγνοούμε ή το υποβαθμίζουμε ή ακόμη το λοιδορούμε. Συνεπώς δεν εστιάζεται η σκέψη, η κριτική και η δράση στο τι συνέπειες έχουν οι διάφορες τάσεις του «λαού», της κοινωνίας, είτε πλειοψηφικές είτε μειοψηφικές. Αν δηλαδή η πλειοψηφία του κόσμου θέλει ένα φασιστικό ή δικτατορικό καθεστώς αυτό πρέπει να γίνει σεβαστό; Εξάλλου στο όνομα αυτών των δύο ιδεολογημάτων («λαϊκή βούληση-εντολή») ανδρώνεται το καθεστώς Ερντογάν και πάνω εκεί στηρίζει το επιχείρημά του υπέρ της θανατικής ποινής. Οπότε κριτήριο του λόγου και της δράσης δεν μπορεί να είναι το «τι θέλει η πλειοψηφία» αλλά το τι είναι σωστό και εποικοδομητικό για τη χειραφέτηση των ανθρώπων και της κοινωνίας.

Ένα από τα αδύνατα στοιχεία της δημοκρατίας, τα οποία την καθιστούν τρωτή στους εχθρούς της και ευθύνονται για την κρίση της, είναι ακριβώς ότι εκθειάζει και εξιδανικεύει την πλειοψηφία και την εκλογική διαδικασία. Αυτό όμως δεν ταυτίζεται ούτε με την ωρίμαση της κοινωνικής συνείδησης ούτε και με την ελευθερία, την ισότητα ή τη δικαιοσύνη, παρά μόνο με μια τυπική, κοινότοπη, συμβατική και επιφανειακή τελικά εκδοχή τους. Είναι γνωστό ότι οι εκλογές συχνά γίνονται σε κλίμα φανατισμού, πλύσης εγκεφάλου και χειραγώγησης-ελέγχου της κοινής γνώμης, μέσα από εκβιαστικά διλήμματα και ψεύτικες υποσχέσεις προς τους «ψηφοφόρους». Δεν αφορούν σε μια εμβάθυνση του διαλόγου, της αντιπαράθεσης, της κριτικής σκέψης και προσέγγισης των ζητημάτων που αφορούν την κοινωνία. Και δεν λύνουν ουσιαστικά κανένα πρόβλημα. Έτσι ο λαϊκισμός, που συνδέεται στενά με τις εκλογές και τη μαζική-τυπική και παρηκμασμένη δημοκρατία, κυριαρχεί δεξιά και αριστερά.

Αυτό που χρειάζεται πραγματικά είναι η ουσιαστική εμβάθυνση της δημοκρατίας και η εδραίωση της συλλογικής συνείδησης και ελευθερίας, με στόχο την υπέρβαση της ίδιας της δημοκρατίας προς την αταξική κοινωνία της απόλυτης ελευθερίας, δικαιοσύνης, ισότητας και αδελφότητας-οικουμενικότητας. Οι εκλογές (όπως εξάλλου τα δημοψηφίσματα) και η «λαϊκή βούληση-εντολή», από μόνες τους, είναι έννοιες κενές περιεχομένου, όπου συνιστούν στην πράξη μεθόδους καταπίεσης και χειραγώγησης της κοινωνίας και των ατόμων. Η πραγματική ελευθερία αγκαλιάζει όλη την κοινωνία και κάθε άτομο χωριστά (σε μια διαλεκτική σχέση σύνθεσης), είναι μια ανώτερη κατάσταση της ατομικής και κοινωνικής συνείδησης.Συνεπώς οι γραφειοκρατικές διαδικασίες, οι ιεραρχικοί θεσμοί, και οι εξουσιαστικές λειτουργίες ακυρώνουν αυτές τις δημιουργικές δυνάμεις του ανθρώπου. Η πραγματική ελευθερία εκδηλώνεται άναρχα, χωρίς διαμεσολαβήσεις, κατακερματισμούς, διαχωρισμούς, δυϊσμούς και διαμεσολαβήσεις. Είναι άμεση, αυθόρμητη και διαπνέει-διαπερνά κάθε ανθρώπινη και κοινωνική εκδήλωση, δράση, σχέση και δημιουργία-επίτευγμα της ανθρώπινης διάνοιας.

Στο βαθμό που η δημοκρατία στηρίζεται στις εκλογές και σε μια επίφαση ελευθερίας (της έκφρασης, βασικά, που σημαίνει ότι εγώ καταναλώνω ή φοράω ό,τι θέλω, διασκεδάζω όπως μου αρέσει, με μόνο κριτήριο την αυτοπροβολή μου και την ανάδειξη ενός κοινωνικού στάτους – πραγματικού ή όχι), τότε έχει κοντά ποδάρια απέναντι στους εχθρούς της: ακροδεξιούς, χουντικούς ή φονταμενταλιστές. Γιατί η επίφαση ελευθερίας έγκειται στον κατακερματισμό της κοινωνίας (του όλου), στον ατομισμό και τον εγωισμό, στοιχείο που αποδυναμώνει το συλλογικό στοιχείο, την ενότητα των ανθρώπων, και τη δύναμη που πηγάζει από αυτήν την ενότητα και το συλλογικό πνεύμα του εκάστοτε πολιτισμού. Ζούμε λοιπόν σε μια ψευδαίσθηση ελευθερίας και δημοκρατίας, με ταυτόχρονη ουσιαστική καταπίεση της ανθρώπινης ύπαρξης και ψυχής, βιώνουμε την αλλοτρίωση από τον εαυτό, την ετερονομία αντί την αυτονομία, την εξουσία αντί την πραγματική ελευθερία, την καταπίεση και την ιεραρχία, τον υλισμό, τον ανταγωνισμό που συνθλίβει το άτομο, την αποξένωση και την παρακμή.

Γι’ αυτό και οι διάφορες ιδεολογίες-κοσμοθεωρίες (κοσμικές ή μεταφυσικές- θρησκευτικές) που στηρίζονται αξιακά στην ενότητα-κοινότητα των ανθρώπων, σε πνευματικές και όχι υλικές αξίες, έχουν αυξανόμενη αίγλη, ειδικά στους νέους που έχουν μπουχτίσει από την υποκρισία του καπιταλιστικού «παραδείσου», που ουσιαστικά είναι μια χρυσωμένη υπαρξιακή κόλαση. Κοσμοθεωρίες που προωθούν την ελπίδα-υπόσχεση για μια υπαρξιακή ανάταση και ψυχοπνευματική γαλήνη, σε μια ανώτερη κατάσταση στη γη ή/και στον ουρανό, την πίστη σε μια ανώτερη αρχή ή θεό ως τη μόνη και πραγματική δύναμη που μπορεί να λυτρώσει το ανθρώπινο γένος από τα τεράστια δεινά του, τον πόνο, την πείνα, την εξαθλίωση, τους φόβους του, τις αγωνίες του, την κατάθλιψή του. Κι έτσι βλέπουμε όλο και περισσότερους νέους ανθρώπους που έχουν μεγαλώσει στα «καλά» και στις «ανέσεις» της αστικής ζωής-κοινωνίας να τα φτύνουν και να αφιερώνονται σε μια κατάσταση έπαρσης και ανάτασης, όπως αυτοί τη βιώνουν. Μια μεταφυσική έξαρση που οδηγεί στον πόλεμο ενάντια στη δυτική κουλτούρα, δημοκρατία και τρόπο ζωής. Έτσι εξηγείται επαρκώς, νομίζω, η άνοδος και η αίγλη τόσο της ακροδεξιάς (φασισμός-ναζισμός, εθνικισμός, ρατσισμός, ξενοφοβία) όσο και του φονταμενταλισμού.

Συμπέρασμα; Χρειάζονται νέες έννοιες, νέες ιδέες και αντιλήψεις, νέα ψυχολογία, τρόπος σκέψης και δράσης, με γνήσιο επαναστατικό περιεχόμενο, κι όχι λόγοι-ταμπέλες από μια παλιά εποχή.

Μια παρέμβαση

Από τον Θανάση Χαλκιά

Εύστοχη κριτική σχετικά με τις ψευδοέννοιες που χρησιμοποιεί η εξουσία προκειμένου να χειραγωγήσει τους υπηκόους της. Διαβάζοντας το κείμενο, μου ήρθε στο νου συνειρμικά ένα παλιό κείμενο του Νώντα Κούκα, περί δημοκρατίας και ψηφοφορίας. Αν θυμάμαι καλά, σε αυτό αναφερόταν ότι η ουσία της δημοκρατίας δεν είναι η ψηφοφορία αλλά το αντίστροφο: η ουσία μια διαδικασίας ψήφου οφείλει να είναι η δημοκρατία. Αυτό με τη σειρά του, οδηγεί στο συμπέρασμα πως, όπως ακριβώς μόνο ήδη ελεύθερα άτομα μπορούν να ζήσουν σε κατάσταση ελευθερίας, έτσι και η πραγματική δημοκρατία προκειμένου να υφίσταται γνήσια, χρειάζεται άτομα με ήδη κατακτημένη δημοκρατική συνείδηση. Άραγε οι πολίτες της «δημοκρατικής»  Δυσης – Ευρώπης και Αμερικής – είναι τέτοια άτομα; Σαφώς και όχι. Παρόλα αυτά έχουν το δικαίωμα της ψήφου και γι’ αυτό τον λόγο οι εκλογές έχουν μετατραπεί σε μια ρουτίνα όπως η επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ που εξυπηρετεί μόνο τα παιχνίδια των κάθε λογής εξουσιαστικών κοινοβουλευτικών δημοκρατιών. Οι ψηφοφορίες λοιπόν, είτε πρόκειται για δημοψηφίσματα είτε για εκλογές κατάντησαν ένα ξερό κέλυφος χωρίς ίχνος δημοκρατίας μέσα τους. Ακόμα χειρότερα, βλέπουμε μπροστά μας φασίστες, εθνικιστές και ακροδεξιούς (Ερντογάν, Τραμπ, Πούτιν, Λεπέν και λοιποί παρόμοιοι) να επικαλούνται τη λαϊκή νομιμοποίηση – που συχνά αποτυπώνεται σε μεγάλα ποσοστά ψήφων – προκειμένου να δικαιολογήσουν τον αυταρχισμό τους.

Πολλοί ισχυρίζονται ότι στην περίπτωση του Brexit, ο λαός με την ψήφο του νίκησε το κατεστημένο, τις τράπεζες, το Σίτι, τα μήντια κλπ. που ήταν όλοι εναντίον. Δεν έχουν όμως καταλάβει ότι οι καιροί άλλαξαν (ή μήπως πάντα ήταν έτσι τα πράγματα;) και το κεφάλαιο όταν τα πράγματα ζορίζουν είναι ικανό να κάνει «επαναστάσεις». Χθες παγκοσμιοποίηση, αύριο εθνική περιχαράκωση κοκ., αφού για τον καπιταλισμό δεν υπάρχουν ταμπού ούτε ιερές αγελάδες. Ναι, το Brexit μπορεί να έχει απρόβλεπτες συνέπειες για πολλές επιμέρους καπιταλιστικές συνιστώσες, όμως σε τελική ανάλυση μπορεί να σηματοδοτήσει την αρχή μιας καπιταλιστικής αναδιοργάνωσης. Άλλωστε μιλάμε για την Αγγλία: οι πατέρες του καπιταλισμού έχουν την ευθύνη και την πρωτοβουλία. Άλλωστε μου είναι δύσκολο να πιστέψω ότι είναι δυνατόν μια καπιταλιστική εξουσία, όσο δημοκρατικό προσωπείο κι αν διαθέτει, να θέτει σε δημοψηφίσματα θεμελιακά για την ύπαρξή της ζητήματα.

Αυτά περί δημοκρατίας, λαϊκής βούλησης και εξουσίας.

26/7/2016

Οι συνειδητές διαδικασίες και δυνάμεις της ιστορίας

(Συνέχεια του κειμένου «Η διάλυση να είναι δημιουργική»)

Από τον Δημήτρη Φασόλη

Οι κοινωνικές διεργασίες ως συνειδητή συλλογική δράση

Ας έρθουμε τέλος και στο συνειδητό κομμάτι της καπιταλιστικής ανάπτυξης, ολοκλήρωσης και μετεξέλιξης. Εδώ σίγουρα κομβικό ρόλο παίζει η γερμανική κοινωνία, λόγω συγκεκριμένων ιστορικών γεγονότων και παραγόντων. Οι δυνάμεις και οι παράγοντες αυτοί έχουν να κάνουν με το ναζιστικό παρελθόν της χώρας και το πώς αυτή προχώρησε ως κοινωνία συλλογικά και με πρωτοποριακές μεθόδους και διαδικασίες στην αποναζιστικοποίησή της.

Η εν λόγω ιστορική διαδικασία αποναζιστικοποίησης έγινε με τον πιο ολοκληρωμένο και αποτελεσματικό τρόπο στη Γερμανία, τόσο σε βάθος όσο και σε πλάτος, συγκριτικά με άλλες χώρες και κοινωνίες. Η γερμανική κοινωνία εξελίχτηκε έτσι σε μια σύγχρονη και πρωτοποριακή κοινωνία, για τα δεδομένα της Ευρώπης και όχι μόνο, μια ανοικτή κοινωνία με διευρυμένες ελευθερίες και δικαιώματα. Ακόμη και οι κρατικές λειτουργίες συμβαδίζουν ή/και βοηθούν στην εξέλιξη της κοινωνίας: συμβάλλουν  στη συλλογική υπευθυνότητα, ενώ πάνε κόντρα στον παρασιτισμό του δημοσίου ή την ιδιωτική αυθαιρεσία. Πρόκειται δηλαδή για μια πολυπολιτισμική, ανεκτική και αντιρατσιστική-αντιφασιστική κοινωνία, με εξελιγμένη συλλογική συνείδηση. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η γερμανική κοινωνία τείνει προς μια μετα-καπιταλιστική μετεξέλιξη-ματασχηματισμό, προς μια νέα μορφή και δομή (κοινωνικές σχέσεις, διεργασίες και συλλογικές νοοτροπίες) που την καθιστά όχι κλασική καπιταλιστική κοινωνία. Ένα μετα-καπιταλιστικό (και μετα-κρατικό) κοινωνικό-πολιτισμικό μόρφωμα αναδύεται, αν δεν είναι ήδη μια μετα-καπιταλιστική κοινωνία με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την κοινωνική εξέλιξη και αναβάθμιση της κοινωνικής συνείδησης.

Αυτός ο συνειδητός εν πολλοίς μετασχηματισμός γίνεται τόσο από τα «κάτω» όσο και από τα «πάνω», και αυτό είναι κάτι πολύ κρίσιμης σημασίας. Η ιθύνουσα τάξη, οικονομική και πολιτική, στο μεγαλύτερο μέρος της έχει επιδιώξει και υποστηρίξει συνειδητά αυτόν τον κοινωνικό και πολιτισμικό-πνευματικό μετασχηματισμό. Το ίδιο και η μεσαία τάξη, οι διανοούμενοι και τα κόμματα. Η διαδικασία αποναζιστικοποίησης έγινε και γίνεται μέχρι σήμερα με αδιαπραγμάτευτο τρόπο, ακόμη και απόλυτο και σκληρό ορισμένες φορές: γόνοι ναζιστών αποκηρύσσουν το σόι τους και το παρελθόν τους, αποχωρίζονται από τις οικογένειές τους και αλλάζουν όνομα, προπαγανδίζοντας δημόσια την αντιναζιστική κάθαρση και θωράκιση, και την ανοικτότητα της κοινωνίας. Και ακόμη πιο ενδιαφέρον: η ενοποίηση της Γερμανίας συνέδεσε την παραπάνω διαδικασία αποναζιστικοποίησης με αυτήν της αποσταλινοποίησης από την άλλη πλευρά, την ανατολική. Η όσμωση των κοινωνιών, των πολιτικών και πνευματικών δυνάμεων των άλλοτε αντίπαλων μπλοκ ενδυνάμωσε την ιστορική εξέλιξη και διαδικασία μετάλλαξης και ανανέωσης της κοινωνίας. Αυτές οι πολύ θετικές και σημαντικές εξελίξεις, στους κόλπους της καπιταλιστικής κοινωνίας-συστήματος  δεν μπορεί να μην ενδιαφέρουν τους επαναστάτες και να μην τις βλέπουν, γιατί τότε δεν βλέπουν μπροστά από τη μύτη τους. Συνιστούν επαναστατικές διαδικασίες στο επίπεδο του πολιτισμού και της κοινωνικής συνείδησης, με την έννοια ότι δημιουργούν ένα υπόβαθρό που δυνητικά λειτουργεί ως καταλύτης για μια επαναστατική κοινωνική αλλαγή, όταν βέβαια συνυπάρξουν με  άλλες εξίσου σημαντικές προϋποθέσεις και ιστορικές διαδικασίες: όξυνση της ταξικής συνείδησης, αποδόμηση του καπιταλισμού, επαναστατικές δράσεις-κινήματα. (Ο Μπακούνιν έπεσε μέσα όταν πρόβλεψε ότι η επανάσταση θα γίνει στη Ρωσία. Μήπως όμως ο Μαρξ, βλέποντάς το μακροσκοπικά-ιστορικά, θα αποδειχτεί τελικά προφήτης;)

Η σύνθεση των δύο αυτών ιστορικών κινήσεων ανοίγει νέες προοπτικές για την ταξική συνείδηση και πάλη

Έχουμε τον κομβικό ιστορικό συνδυασμό δύο σημαντικών ιστορικών εξελίξεων. Από τη μια  την αυθόρμητη και ασυνείδητη ολοκλήρωση, τη σπειροειδή ανέλιξη του καπιταλισμού, την παγκοσμιοποίηση και ολοκλήρωσή του με ατμομηχανή τη γερμανική οικονομία (και όχι την υπεροχή της ως κρατική-πολιτική δύναμη). Και, από την άλλη, τη συνειδητή αποναζιστικοποίηση και ανανέωση-ανασυγκρότηση της γερμανικής κοινωνίας. Αυτή η ιστορική σύνθεση-ανέλιξη δυνητικά δημιουργεί προοπτικές προς ανατρεπτικές κατευθύνσεις. Έτσι λοιπόν, αν διαχυθούν και εξαπλωθούν στην Ευρώπη και στον κόσμο οι αντιναζιστικές-αντιρατιστικές, πολυπολιτισμικές και εν γένει προοδευτικές τάσεις και νοοτροπίες (που εδραιώνονται αλλά συνεχώς εμβαθύνονται και αναζωογονούνται) μέσα στην ίδια την γερμανική κοινωνία (μέσα από την ίδια την εξέλιξη του καπιταλισμού σε ανώτερες σφαίρες-διαστάσεις), αυτό θα οδηγήσει σε νέες εξελίξεις και αναβάθμιση της κοινωνικής συνείδησης. Θα εξαρτηθεί βέβαια από τις δυνατότητες αυτών που αντιπαλεύουν αυτήν την εξέλιξη, αλλά οπωσδήποτε καταλυτικό ρόλο θα έχει και η θέση που θα πάρουν οι επαναστατικές δυνάμεις.

Για τους αριστερούς στρουθοκαμήλους που ονειρεύονται ότι η διάλυση της ΕΕ είναι μια ήττα της αστικής τάξης και του κεφαλαίου, αρκεί να πούμε ότι το ίδιο ονειρεύονται και άλλες εθνικές αστικές τάξεις και χώρες, γιατί τους βολεύει – η εξουσία θα ανασυνταχθεί, έχει σχέδιο και εναλλακτική για το ενδεχόμενο διάλυσης της ΕΕ και αυτό επιθυμούν οι περισσότερες αστικές τάξεις – την αναδίπλωση σε εθνικό επίπεδο. Είναι αφέλεια να πιστεύεις ότι η κρίση και η αποτυχία ενός «σχεδίου» του κεφαλαίου οδηγεί στην αποδυνάμωση της εξουσίας της αστικής τάξης, ιδιαίτερα όταν η αστική τάξη έχει συσσωρεύσει τεράστια ιστορική πείρα και επιστημονική γνώση. Οι κρίσεις αναζωογονούν και ενδυναμώνουν το σύστημα. Μόνο όταν η ταξική-κοινωνική συνείδηση αναβαθμιστεί μπορεί η κρίση να είναι μοιραία για τον καπιταλισμό.  Η αστική τάξη της Βρετανίας έκανε την κίνησή της. Λογικά θα ακολουθήσουν κι άλλες. Οι δυνάμεις της αντίστασης και του ανταγωνισμού τι θέση θα πάρουν; Τι θα πράξουν;

10/7/2016

Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ

Από τον Δημήτρη Φασόλη

Τι θα φέρει η πιθανή διάλυση της ΕΕ; Θα λειτουργήσει καταλυτικά προς την απελευθέρωση της ανθρωπότητας μέσα από μια επαναστατική ενότητα, μια νέα παγκοσμιότητα-οικουμενικότητα-καθολικότητα; Ή θα ενισχύσει τον τοπικισμό-εθνικισμό-ρατσισμό-φασισμό; Η παρούσα κατάσταση των κοινωνιών δείχνει μάλλον ότι κυριαρχεί η δεύτερη προοπτική. Ότι το σύνθημα «έξω από την ΕΕ» και «να διαλυθεί τώρα η λυκοφιλία των αφεντικών – η ΕΕ», ενδυναμώνουν το στρατόπεδο του συντηρητισμού και της αντιδραστικής αναδίπλωσης και ανασυγκρότησης του καπιταλισμού. Σε εθνικό και τοπικό πια επίπεδο. Διότι οι κοινωνικές, ιδεολογικές και πολιτικές δυνάμεις που συμβάλλουν στην αποδόμηση της ΕΕ είναι κατεξοχήν αντιδραστικές και αντεπαναστατικές δυνάμεις.

«Η νέα, επαναστατική κοινωνία γεννιέται μέσα στα σπλάχνα της παλιάς κοινωνίας»

Ας μην ξεχνάμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι μόνο ένας οικονομικός-τεχνοκρατικός θεσμός που εκφράζει τα συμφέροντα του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού. Είναι επίσης – και πολύ περισσότερο – μια ιδέα πανανθρώπινη, οικουμενική και γι’ αυτό επαναστατική. Την εμπνεύστηκαν αξιόλογοι φιλόσοφοι, πολιτικοί φιλόσοφοι, σοφοί επιστήμονες και επαναστάτες. Οι άνθρωποι βαθιά μέσα τους ξέρουν ότι είναι καλύτερα να βρίσκονται ενωμένοι και να συνεννοούνται για τα μεγάλα ζητήματα της ανθρωπότητας, τα οποία έτσι κι αλλιώς είναι παγκόσμια, όπως επίσης για να πορεύονται με ειρήνη αλλά και να είναι πιο δυνατοί στις προκλήσεις του μέλλοντος. Γι’ αυτό η ιδέα της ΕΕ πάντα δελέαζε και ασκούσε αίγλη στον κόσμο. Αυτός ήταν και ο βασικός λόγος για τον οποίο την ιδέα αυτή εκμεταλλεύτηκαν όχι μόνο προοδευτικοί αλλά κάθε είδους εξουσιαστές, ακόμη και αυτός ο Χίτλερ. Οι ιδέες πάντως δεν πεθαίνουν εύκολα, αντιθέτως συχνά αποδεικνύονται πιο ισχυρές από τις ανθρώπινες προθέσεις ή επιδιώξεις των εξουσιών και είναι αυτές που σπρώχνουν την ιστορία μπροστά, ξετυλίγοντας νέες ιστορικές διαδικασίες, δυνατότητες και προοπτικές. Γι’ αυτό και μια αναρχική επαναστατική φιλοσοφία δεν μπορεί παρά να οραματίζεται και να παλεύει για τον διεθνισμό και φυσικά για την Ελεύθερη Ενωμένη Ευρώπη, η οποία θα γεννηθεί μέσα από τα σπλάχνα (τη δημιουργική αποδόμηση και ανασυγκρότηση) της υπάρχουσας ΕΕ.

Ναι, λοιπόν, η ΕΕ και κάθε άλλη διακρατική (κυρίως οικονομική και λιγότερο πολιτική) ένωση είναι οπωσδήποτε ενώσεις των αφεντικών-καπιταλιστών. Άλλο όμως είναι να εξελίσσεται ο καπιταλισμός προς νέες μορφές και δομές που ανοίγουν ιστορικές προοπτικές μετάβασης ή/και υπέρβασης των παλιών ιδεών-νοοτροπιών (αυτό εξάλλου έκανε σε ιστορικές περιόδους το αστικό σύστημα). Πρόκειται για μια εξέλιξη θετική και εν δυνάμει επαναστατική-υπερβασιακή-απελευθερωτική. Και άλλο είναι το πισωγύρισμα σε παλιές προκαταλήψεις και –ισμούς. Το κλείσιμο της σκέψης σε στενά όρια, εθνικά σύνορα, σε κάθε είδους σκουριασμένες και αραχνιασμένες παρωπίδες είναι μια αρνητική-αντιδραστική εξέλιξη – και άρα αντεπαναστατική. Βέβαια το προς τα πού θα πάει η κρίση και η διαδικασία αποδόμησης της καπιταλιστικής ΕΕ, θα εξαρτηθεί από πολλούς παράγοντες, από την εξέλιξη κυρίως της ιδεολογίας και της συλλογικής συνείδησης, από τα «κάτω».

Όταν λέω για άνοιγμα προοπτικών, εννοώ ότι η διαδικασία «εκδίπλωσης» και ανάπτυξης-μετασχηματισμού του παγκόσμιου καπιταλισμού, πέρα από τα αρνητικά στοιχεία στο επίπεδο της εκμετάλλευσης και της καταπίεσης, κυοφορεί και θετικές εξελίξεις, όπως και κάθε προοδευτική  ιστορική διαδικασία στον ταξικό πολιτισμό (διότι η ιστορία δεν είναι γραμμική – υπάρχουν και οπισθοδρομήσεις). Αυτό είναι αυτονόητο όχι μόνο για τη μαρξιανή αλλά και για κάθε γνήσια επαναστατική σκέψη. Έτσι όταν καταγγέλλεις για βαρβαρότητα την ΕΕ ή την «παγκοσμιοποίηση», επέκταση και επικράτηση του καπιταλισμού σε πλανητικό επίπεδο, δε λες κάτι το καινούριο και εποικοδομητικό για την κοινωνική ανατροπή-επανάσταση. Είναι σα να λες ότι είτε είσαι μέσα στη φυλακή είτε έξω είναι το ίδιο, αφού η κοινωνία είναι φυλακή. Το να είσαι έξω όμως σου δίνει τη δυνατότητα να κάνεις περισσότερα πράγματα, ανοίγει προοπτικές. Δικό σου θέμα βέβαια είναι το πώς θα εκμεταλλευτείς αυτές τις προοπτικές και τις όποιες ευκαιρίες.

Οι ασυνείδητες ιστορικές δυνάμεις και εξελίξεις της κοινωνικοοικονομικής δομής

Ο καπιταλισμός σύμφωνα με τη μαρξιανή ανάλυση εξελίσσεται σε ανώτερες σφαίρες, σε νέες ποιότητες και σχέσεις, οι οποίες δημιουργούν (εν μέσω βαρβαρότητας, βέβαια, αφού δε μιλάμε ότι γίνεται αγγελική η κοινωνία, έτσι ξαφνικά) νέες δυνατότητες και ρήγματα στην κυρίαρχη ιδεολογία και την εξουσία, ενώ παράλληλα εξελίσσεται και η συλλογική συνείδηση. Έτσι η ιστορική εξέλιξη έχει ένα ασυνείδητο κομμάτι. Δηλαδή ο καπιταλισμός μετασχηματίζεται με ασυνείδητες διαδικασίες, που ξεφεύγουν ακόμη και από τις προθέσεις των εξουσιαστών και της αστικής τάξης. Στη σημερινή φάση παγκοσμιοποίησης, μπορεί η Γερμανία να είναι η ισχυρότερη οικονομία στην Ευρώπη και να επωφελείται από την ΕΕ, όμως αυτό είναι κάτι θεμελιακό για τον καπιταλισμό. Θα μπορούσε να είναι μια άλλη χώρα στη θέση της, ατμομηχανή της καπιταλιστικής οικονομίας. Το να λέμε ωστόσο ότι ζούμε σε μια «γερμανική Ευρώπη» είναι απλοϊκό και αφελές, στο βαθμό που παραγνωρίζει τις σύνθετες δομές και σχέσεις που συνθέτουν τον παγκόσμιο καπιταλισμό και συγκεκριμένα τις αλληλεξαρτήσεις στον ευρωπαϊκό χώρο.

Έτσι η τάση της Γερμανίας να μπει μπροστά στην εξέλιξη του ευρωπαϊκού καπιταλισμού οδηγεί ασυνείδητα σε εξελίξεις, με γνώμονα φυσικά το ενστικτώδες κίνητρο του κέρδους και της δομικής ολοκλήρωσής της. Οι εν λόγω εξελίξεις ωστόσο έχουν σίγουρα και ευνοϊκές προοπτικές για την προοδευτική κοινωνική αλλαγή και την αναβάθμιση της κοινωνικής συνείδησης. Οπωσδήποτε, η ενοποίηση αγορών φέρνει και σταδιακή ενοποίηση και επικοινωνία ανθρώπων, λαών και πολιτισμών, το άνοιγμα των συνόρων, έστω σε επίπεδο διαχείρισης, που όμως έχει σημαντική συμβολική σημασία.

Χαρακτηριστική είναι η στάση της Γερμανίας στο μεταναστευτικό ζήτημα: η μόνη πραγματικά φιλελεύθερη (με την πολιτική σημασία) και αντι-ξενοφοβική στάση. Όλες οι άλλες χώρες και εθνικές αστικές τάξεις κλείστηκαν στο καβούκι τους. Αν και για τους στρουθοκαμήλους, αριστερά και δεξιά, αυτή ήταν μια επιλογή προώθησης των καπιταλιστικών συμφερόντων για την εκμετάλλευση εργατικού δυναμικού, φτηνού και εξειδικευμένου. Σωπάστε καλέ! Κι εγώ που νόμιζα ότι το έκανε η Μέρκελ για την ψυχή της μαμάς της! Κι όμως, αυτή η κίνηση είναι ακριβώς στην κατεύθυνση που περιέγραψα παραπάνω: οπωσδήποτε θετική σε σύγκριση με το κλείσιμο των συνόρων, την ξενοφοβική και ρατσιστική αντίδραση κυβερνήσεων και κοινωνιών-λαών. Και πάλι οι αφελείς ή κακοπροαίρετοι βγήκαν και είπαν: «είδατε, το έπαιξε καλή η Γερμανία, αλλά αμέσως μετά το όχι των άλλων κρατών έκανε την πάπια, οποία υποκρισία!»… ή κάπως έτσι τέλος πάντων. Είναι η γνωστή τακτική του να προσαρμόζω την πραγματικότητα στο εγκεφαλικό μου σχήμα. Η απάντηση: εδώ ακριβώς φαίνεται ότι η Γερμανία δεν κάνει ό,τι θέλει, άρα πού είναι η γερμανική Ευρώπη;

Κατά συνέπεια ποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι η ενοποίηση και η διασύνδεση που φέρνει ο σύγχρονος παγκοσμιοποιημένος καπιταλισμός δεν είναι προτιμότερη από τον κατακερματισμό, τον τοπικισμό, τον εθνικισμό και την επιστροφή στο παλιό κράτος έθνος με τα κλειστά σύνορα, την ξενοφοβία και τον ρατσισμό; Διότι μπορεί παράλληλα με την παγκοσμιοποίηση-διεθνοποίηση του εξουσιαστικού συστήματος να συνυπάρχουν και ο τοπικισμός, ο έλεγχος του πληθυσμού και η εξουσία σε μικροεπίπεδο (τοπικό-αυτοδιοικητικό, εθνικό), όμως και πάλι αυτό δεν είναι κάτι το καινούριο. Οι αντινομίες ανέκαθεν υπήρχαν σε κάθε κοινωνική δομή και ιστορική διαδικασία, πόσο μάλλον στον καπιταλισμό που είναι φύσει και θέσει αντινομικός, στηρίζεται στις αντιφάσεις του και εξελίσσεται μέσω αυτών. Σημασία έχει το ποιες τάσεις θα κυριαρχήσουν τελικά, ποιες δυνάμεις θα αναδειχτούν και αν θα αναπτυχθούν προς θετική κατεύθυνση οι περιβόητες παραγωγικές δυνάμεις, ώστε συγκρουόμενες με τις παραγωγικές σχέσεις να οδηγήσουν στον κοινωνικοοικονομικό μετασχηματισμό και τελικά στην ανατροπή του καπιταλισμού. Εξάλλου η νέα επαναστατική συνθήκη δεν θα προκύψει εκ του μηδενός, αλλά μέσα στα σπλάχνα της καπιταλιστικής κοινωνίας: όχι ως δια μαγείας, αλλά λόγω ιστορικών πιέσεων, αντιφάσεων και αναγκαιοτήτων.

Συνεπώς, το να υποστηρίζουν οι αριστεροί και δεξιοί στρουθοκάμηλοι το πισωγύρισμα και το κλείσιμο σε εθνικές οικονομίες, ως λύση στην εκμετάλλευση και την παγκοσμιοποίηση – και πολύ περισσότερο ως επαναστατική προοπτική – είναι τουλάχιστον παράλογο και πολύ επιζήμιο για την υπόθεση της κοινωνικής απελευθέρωσης. Οι παλιές αστικές δυνάμεις και τάξεις, όπως η αγγλική, επιθυμούν την αναδίπλωση. Το ερώτημα είναι αν θα τα καταφέρουν και αυτό αφορά και τη στάση και θέση των κινημάτων και των επαναστατών.

Συνεχίζεται…

7/7/2016

Ο Στίβεν Χόκινγκ τοποθετείται επί του Brexit

Ο Στίβεν Χόκινγκ, ο πιο διάσημος ίσως επιστήμονας στον κόσμο, κάλεσε εκ νέου τους συμπατριώτες του να μην ψηφίσουν υπέρ της εξόδου της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Brexit), επειδή κάτι τέτοιο θα ήταν καταστροφικό, ενώ αποκάλεσε «δημαγωγό» τον Ντόναλντ Τραμπ.

Μιλώντας σε βρετανική τηλεοπτική εκπομπή, ο Βρετανός φυσικός δήλωσε ότι αδυνατεί να κατανοήσει τη δημοφιλία του υποψηφίου των Ρεπουμπλικανών στις ΗΠΑ, καθώς, όπως είπε, ο Τραμπ «είναι ένας δημαγωγός που φαίνεται να απευθύνεται στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή». Για το δημοψήφισμα στις 23 Ιουνίου, τόνισε ότι η Βρετανία πρέπει να παραμείνει στην Ε.Ε. όχι μόνο για λόγους πολιτικούς και εθνικής ασφαλείας, αλλά και για το καλό της βρετανικής επιστήμης.

«Έχουν παρέλθει οι μέρες που μπορούσαμε (σ.σ.: οι Βρετανοί) να είμαστε μόνοι ενάντια στον κόσμο. Έχουμε ανάγκη να είμαστε τμήμα μιας μεγαλύτερης ομάδας κρατών, τόσο για την ασφάλειά μας όσο και για το εμπόριό μας. Η πιθανότητα μιας εξόδου από την Ε.Ε. έχει ήδη οδηγήσει σε απότομη πτώση της λίρας, επειδή οι αγορές κρίνουν ότι κάτι τέτοιο θα βλάψει την οικονομία μας» ανέφερε στην εκπομπή «Καλημέρα Βρετανία» του ITV, σύμφωνα με τη «Guardian».

Ανάμεσα στα πλεονεκτήματα της παραμονής στην Ε.Ε. ανέφερε χαρακτηριστικά τη μετανάστευση. «Η παραμονή μας ενισχύει την κινητικότητα των ανθρώπων. Οι φοιτητές μπορούν να έλθουν εδώ από τις χώρες της Ε.Ε. για να σπουδάσουν και οι δικοί μας φοιτητές να πάνε σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Αλλά το πιο σημαντικό, στο επίπεδο της έρευνας είναι ότι η ανταλλαγή ανθρώπων επιτρέπει στην πιο γρήγορη μεταφορά δεξιοτήτων, φέρνει νέους ανθρώπους με διαφορετικές ιδέες και διαφορετικό υπόβαθρο». Ο Χόκινγκ, ο οποίος λόγω της ασθένειάς του είναι καθηλωμένος σε αναπηρικό καροτσάκι και μιλά δύσκολα με μια τεχνητή φωνή, που συνθέτει ένας υπολογιστής, κατά καιρούς παρεμβαίνει δυναμικά στη δημόσια σκηνή.

Μεταξύ άλλων έχει υποστηρίξει ένα ακαδημαϊκό «μποϊκοτάζ» κατά της κακομεταχείρισης των Παλαιστινίων από το Ισραήλ, έχει ταχθεί υπέρ της υποβοηθούμενης αυτοκτονίας για τους σοβαρά ασθενείς, έχει μιλήσει ανοιχτά υπέρ της αθεΐας, έχει προειδοποιήσει για τους κινδύνους που μπορεί να κρύβουν η τεχνητή νοημοσύνη και μια πιθανή επαφή με εξωγήινους κ.ά. Στο θέμα του Brexit τουλάχιστον, παρόμοια γνώμη με τον Χόκινγκ έχει η μεγάλη πλειονότητα των Βρετανών επιστημόνων, με επικεφαλής τον πρόεδρο της Βασιλικής Εταιρείας επιστημών, οι οποίοι δεν θέλουν ούτε να σκέφτονται μια έξοδο από την Ε.Ε. (και μια απώλεια των γενναιόδωρων ευρωπαϊκών κονδυλίων για έρευνα…).

ΠΗΓΗ:

http://www.zougla.gr/kosmos/article/o-stiven-xoking-topo8etite-epi-tou-brexit

 

Για την αριστερά ρε γ@μω το (ή μήπως για ένα καπρίτσιο;)

Ο ΣΥΡΙΖΑ όμως τι ήρθε να κάνει μπαίνοντας σα σφήνα σε αυτό το σκηνικό οικονομικής και πολιτικής κρίσης;


Καταρχήν η απότομη άνοδος των ψηφοφόρων του και η μεγάλη αύξηση της ιδεολογικής επιρροής του οφείλεται σε αυτό ακριβώς το γενικευμένο κλίμα λαϊκισμού που καλλιεργήθηκε από τους μηχανισμούς του στην πολιτική αρένα αλλά κυρίως στο δρόμο, παράλληλα βέβαια και με άλλες ομάδες, οργανώσεις και κόμματα ή κομματίδια του εθνο-δεξιού και εθνο-σταλινικού τόξου (π.χ. ΕΠΑΜ, ΔΕΝ ΠΛΗΡΩΝΩ κλπ.).Η ρητορική του ΣΥΡΙΖΑ στηρίχτηκε σε ένα αριστερό προφίλ (με αιτήματα του λαού, όπως «τέρμα στη λιτότητα και στην ανεργία, να πληρώσουν οι πλούσιοι»). Όταν όμως πήρε την κυβέρνηση συμμαχώντας με τους ΑΝΕΛ ο λόγος του έγινε καθαρά πατριωτικός και ηρωικός-λαϊκίστικος (να γυρίσουμε την πλάτη στους στυγνούς δανειστές και τραπεζίτες στην Ευρώπη, να αντισταθούμε, το όχι της γενιάς μας» και άλλα τέτοια). Ποιος είναι ο ρόλος του λοιπόν; Τόσο καιρό που «διαπραγματευόταν» με τους εταίρους έκανε ελάχιστες και άτολμες ενέργειες για να εισπράξει φόρους και κλεμμένο πλούτο από τους πλούσιους (π.χ. από τους εφοπλιστές) και για να μειώσει τις δαπάνες του δημοσίου (αντίθετα τις αύξησε με προσλήψεις ενός «στρατευμένου» δημοσιοϋπαλληλικού δυναμικού).


Δεν χρειάζονται συνωμοσιολογικά σενάρια για τις προθέσεις και τα τυχόν συμφέροντα που εξυπηρετεί ο συνεταιρισμός ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, μόνο να δειχτούν οι συνέπειες από την αλλοπρόσαλλη πολιτική του. Η κυβερνητική πορεία του συνεταιρισμού αριστεράς-ακροδεξιάς οδήγησε στη χρεοκοπία της χώρας και σε μια πολύ πιθανή έξοδο από την ευρωζώνη και ίσως και από την Ευρωπαϊκή Ένωση – στην έρημο της δραχμής. Μια καθαρά αντιλαϊκή πολιτική, με τους όρους της ίδιας της αριστεράς, όπως εξάλλου είχε παραδεχτεί ο ίδιος ο πρωθυπουργός. Και παρά την επιθετική αντιδεξιά και αντινεοφιλελεύθερη ρητορική του, στην πράξη δεν καταδικάζει αλλά «ξεπλένει» το παλιό και σάπιο πολιτικό κατεστημένο. Γιατί αντί να συγκρουστεί με τα διαπλεκόμενα συμφέροντα των εγχώριων αφεντικών, των κρατικών εξουσιαστών και τις αντιδραστικές νοοτροπίες του αποχαυνωμένου (και αποπροσανατολισμένου) λαού, αντίθετα τους δίνει συγχωροχάρτι με το να υψώνει την παντιέρα του εθνικού ηρωισμού και τις μνήμες της αντίστασης και του μεταξικού ΟΧΙ ενάντια στους «κακούς ξένους».


Με τον εθνικιστικό και λαϊκίστικο λόγο του επινοεί έναν εξωτερικό εχθρό, ένα αποδιοπομπαίο τράγο για όλα τα δεινά του κόσμου. Έτσι η ντόπια αστική τάξη και το κράτος του εθνικού κορμού μένουν στο απυρόβλητο. Η δημοκρατία εκλαμβάνεται από τον αριστερό (και δεξιό) λαϊκισμό ότι συνίσταται μόνο από το δίκιο και το θυμικό του όχλου-μάζας και όχι από συγκεκριμένες αξίες, δικαιώματα, ελευθερίες, σχέσεις και κανόνες. Έτσι η δημοκρατία μπορεί να είναι η δημοκρατία του λιντσαρίσματος, της βλακείας και του μίσους, της μαζικής παράκρουσης και της αυτοκαταστροφής. Κακώς όμως η δημοκρατία θεωρείται ότι έχει ως κριτήριο μόνο το «ο λαός στην εξουσία». Γιατί το όλο νόημα είναι: «η δημοκρατία είναι ο λαός στην εξουσία», που σημαίνει με βάση την τυπική λογική ότι οι δύο έννοιες είναι ισοδύναμες, με το ίδιο ειδικό βάρος. Αλλά η δημοκρατία ένα σύστημα και μια συνθήκη με συγκεκριμένες δημοκρατικές αρχές, δικαιώματα και υποχρεώσεις. Αν δεν ισχύει το πρώτο μέρος (δημοκρατία), τότε μετατρέπεται αμέσως σε λαϊκή δικτατορία (ή ίσως και φασισμό).


Ο ηγεμονικός λόγος στην ελληνική κοινωνία είναι από τη σύσταση του ελληνικού κράτους ατομιστικός, λαϊκιστικός, συντεχνιακός και εθνικοπατριωτικός. Συνειδητά ή ασυνείδητα το κυρίαρχο αυτό ιδεολόγημα το χρησιμοποίησε για να πάρει την εξουσία και να προσπαθήσει να χτίσει το δικό του καθεστώς. Αλλά η συνεργασία του με τους ΑΝΕΛ και συγκεκριμένες κινήσεις κλεισίματος του ματιού προς την ΧΑ αποτελούν ισχυρές ενδείξεις ότι πλέον έχει αφεθεί στη μαγική και ακατανίκητη έλξη αυτού του ιδεολογικού κυρίαρχου λόγου. Νομίζει ίσως ότι το πηγαίνει εκεί που θέλει αλλά αυτό (το ιδεολογικό φαντασιακό του «απλού λαού») τον πηγαίνει όπου θέλει: στην κυριαρχία της ολοκληρωτικής σκέψης και ενός νέου και ανερχόμενου εθνικοσοσιαλισμού.


Γιατί ο λόγος και η ιδεολογία της αριστεράς στον ελλαδικό χώρο (όταν μάλιστα δεν μπορεί ή δεν θέλει να χαράζει τα όριά της και να περιχαρακώνεται μέσα από την οξεία κριτική της) εμπεριέχεται στο εθνικοπατριωτικό και ακροδεξιό-λαϊκιστικό σύμπλεγμα σε επίπεδο κοινωνίας, πολιτικού συστήματος και ιδεολογικού λόγου. Και όχι το αντίστροφο που πιστεύουν οι χαλαροί και πάντα γελαστοί ανεγκέφαλοι του ΣΥΡΙΖΑ. Κι εκεί που τον πηγαίνει είναι τα συμφέροντα δυνάμεων που θέλουν να διαλύσουν την Ευρώπη, ώστε να μην μπορέσει να ολοκληρώσει την πορεία ενοποίησής της, να αλλάξουν τη διάταξη των πιονιών στη ευρωπαϊκή και παγκόσμια σκακιέρα, αναδιάταξη συνόρων και γεωπολιτικών συμμαχιών, εδαφικές διεκδικήσεις και πολεμικές συρράξεις (ένας ακόμη παγκόσμιος πόλεμος;). Τι πιο σκοτεινό και εχθρικό για τους προλετάριους και τους καταπιεσμένους σχέδιο από αυτό;


Έτσι λοιπόν, ο ΣΥΡΙΖΑ ανδρώθηκε από το εν λόγω «πολιτισμικό κεφάλαιο» της νεοελληνικής κοινωνίας και των λαϊκών στρωμάτων. Τα σταλινικά κεφάλια των συριζαίων φαντασιώθηκαν ότι ήρθε η ώρα για το «πέρασμα στον σοσιαλισμό». Όμως όταν ο κόσμος δεν είναι έτοιμος (βρίσκεται σε άλλη φάση), αν δεν υποστηρίζει συνειδητά ένα σοσιαλιστικό πρόγραμμα, τότε εκβιάζεται η ιστορία με τέτοιες πρακτικές. Τότε σίγουρα θα αποτύχει το πείραμα, θα γίνει ένα έκτρωμα που θα συκοφαντήσει για άλλη μια φορά το κομμουνιστικό όραμα. Όπως φάνηκε μάλιστα από τις εξελίξεις, το παράλογο και καταστροφικό GREXIT ήταν υπαρκτό σχέδιο του ΣΥΡΙΖΑ και όχι μόνο μιας κλίκας. Άσχετα αν τελικά δεν τους βγήκε και τώρα τα ρίχνουν στα σκληροπυρηνικά στελέχη τους.


Γι’ αυτό ο ΣΥΡΙΖΑ μοιάζει με ένα θίασο που ήρθε ξαφνικά στο άνυδρο πολιτικό και κομματικό σκηνικό. Και το έργο που ανέβασε είναι μια παραλλαγή από τους «Πειρατές της Καραϊβικής». Τυχοδιώκτες που ιερό σκοπό έχουν να καταλάβουν την εξουσία. Όπως και το ανεκδιήγητο πλήρωμα του Τζακ Σπάροου, έτσι και η «πρώτη φορά αριστερά» είναι ένα αλλοπρόσαλλο σχήμα, όπου ο καθένας λέει ό,τι θέλει και αναιρεί στη στιγμή τα λόγια και τις πράξεις των άλλων. Η υπόθεση του μορφώματος (και όχι κόμματος) μπαίνει πάνω από την υπόθεση της ίδιας της κοινωνίας. Όμως τώρα που ο Τσίπρας φαίνεται ότι έκανε των επώδυνο συμβιβασμό με την πραγματικότητα, έμειναν μόνοι από τον αριστερό θίασο… μια κλίκα πειρατών που ονειρεύονται να κάνουν ντου στα «χειμερινά ανάκτορα». Ίσως φαντασιώνονται ότι είναι απόγονοι του Λένιν και επιδιώκουν να επιβάλουν την παραίσθησή τους με πραξικοπηματικό τρόπο στην ιστορία (όμως η ιστορία δεν συγχωρεί). Η «αριστερή πλατφόρμα» «ξεκαρφώθηκε» (ξεσηκώθηκε) από το κατάστρωμα του πλοίου του Τζακ Σπάροου και μαζί με τους επίδοξους αρχηγούς (Λαφαζάνης; Βαρουφάκης; Λαπαβίτσας;) ρισκάρουν τις τύχες της χώρας για τον υψηλό στόχο που τους έχει καρφωθεί στα κεφάλια. Για να ικανοποιήσουν τη ματαιοδοξία τους, τον εγωκεντρισμό τους, το πάθος τους να κυβερνήσουν. Βέβαια η ιδεοληψία μέσα από πρόσωπα που έχουν ξεφύγει από την πραγματικότητα μπορεί να αναφωνήσει: «για την αριστερά ρε γ@μω το!». Έλα όμως που με αυτήν την νοητική και ιδεολογική ακροβασία, η υπόθεση της αριστεράς δεν είναι τίποτα άλλο από ένα καπρίτσιο.


Γιώργος Ζαφειρίου


25/7/2015