Category Archives: ΑΡΘΟΓΡΑΦΙΑ

Ο «ιστός της αράχνης»

Το παλιό κομματικό καθεστώς κατέρρευσε υπό το βάρος της κρίσης και της ανικανότητάς του να τη διαχειριστεί. Το καθεστώς αυτό στήριζε και αναπαρήγαγε ένα αντιπαραγωγικό μοντέλο, με παρασιτικό δημόσιο και μια ληστρική ασύδοτη άρχουσα τάξη. Σε αυτό το σημείο όμως πρέπει να τονιστεί ότι ο «λαός» έχει σημαντική ευθύνη με τη στάση του και τις συμπεριφορές του απέναντι στο πολιτικό σύστημα. Στήριξε και εκμεταλλεύτηκε για ίδιον συμφέρον το σάπιο κρατικό σύστημα που ξεζουμίζει λίγους προλετάριους (ανάμεσά τους οι περισσότεροι είναι μετανάστες). Είναι το ίδιο, τουλάχιστον, φαύλος, εγωιστής, ανώριμος και ανεύθυνος όσο και οι ηγέτες του. Η δύναμη του λαού είναι μεγάλη χάρη στη συντεχνιακή οργάνωσή του, αλλά και στους κοινωνικούς και ιδεολογικούς δεσμούς του με τους πολιτικούς εκπροσώπους του, τους πολιτικούς. Συχνά παράλογες και αντιδραστικές «λαϊκές» απαιτήσεις και αντιλήψεις καθοδηγούσαν τα εκάστοτε κόμματα και κυβερνήσεις σε κατευθύνσεις που αναπαράγουν τα αδιέξοδα και ενίοτε έχουν καταστροφικές επιπτώσεις.
Την τελευταία εικοσιπενταετία περίπου, οι Έλληνες βολεύτηκαν πολύ καλά με μια οικονομία που παράγει τεράστια ελλείμματα, τα οποία δημιούργησε η διασπάθιση του δημόσιου πλούτου από ένα παρασιτικό και γραφειοκρατικό πελατειακό κράτος, από στελέχη και υπαλλήλους του αλλά και από ιδιώτες καπιταλιστές ή μικρομεσαίους επιχειρηματίες που συστηματικά φοροδιέφευγαν και τσέπωναν δάνεια που αντί να τα επενδύουν τα έβγαζαν έξω. Μιλάμε για ένα γενικευμένο κοινωνικό φαινόμενο ηθικής και πολιτισμικής παρακμής και όχι για μεμονωμένες περιπτώσεις διαφθοράς και σκανδάλων όπως συμβαίνει στα ευρωπαϊκά κράτη. Παρόλα αυτά, η κρυφή ή/και φανερή κλεψιά του δημόσιου πλούτου και η απόκρυψη της επερχόμενης χρεοκοπίας συνεχίζονταν χάρη στα δάνεια που έπαιρναν οι εγχώριοι κρατιστές κοροϊδεύοντας τους ευρωπαίους και κανακεύοντας τον λαό με τη διαφθορά και το χρήμα (μόνο τα τεράστια ποσά από τις επιδοτήσεις προς τον αγροτικό τομέα που εξανεμίστηκαν να αναλογιστεί κανείς, είναι αρκετό). Και ξαφνικά ξεσπά η «κρίση» με τα γνωστά αποτελέσματα, η οποία επέφερε σημαντικές εξελίξεις στη νεοελληνική ιδεολογία και νοοτροπία, γιατί επιτάχυνε υποβόσκουσες διεργασίες και τις έβγαλε στην επιφάνεια.
Κεντρικός άξονας αυτής της ιδεολογικής μετεξέλιξης είναι η διόγκωση ενός νέου λαϊκισμού, που συνδυάζει στοιχεία αριστερού λόγου μαζί με ενθολάγνες και πατριδοκάπηλες ρητορικές. Ένας λαϊκισμός που προσπάθησε και κατάφερε να εκφράσει πολλά διαφορετικά στρώματα, κυρίως κατώτερα, και να ενσωματώσει πολλούς διαφορετικούς ιδεολογικούς χώρους και πρακτικές: μικροαστική αγανάκτηση, οργή των ανέργων και εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, συντεχνίες και εργατοπατέρες του δημοσίου, ακόμη και ανατρεπτικές φωνές. Την ίδια στιγμή και σε παράλληλο χρόνο, αναπτύχθηκε και ένας καθαρά ακροδεξιός, εθνικιστικός (από τους ΑΝΕΛ) και ναζιστικός λόγος (από τη ΧΑ). Οι παράγοντες που διόγκωσαν αυτό το κλίμα σύγχυσης, ανορθολογισμού, «λαϊκής» αγανάκτησης και οργής είναι οικονομικοί: η απότομη πτώση του βιοτικού επιπέδου (συρρίκνωση μισθών, λιτότητα, ανεργία) και πολιτικοί: διαφθορά και απαξίωση του πολιτικού κατεστημένου. Δεν είναι όμως οι ουσιαστικές αιτίες. Αυτές εντοπίζονται στην ηθική και κοινωνική κρίση, στην παρακμή του πολιτισμικού μοντέλου της νεοελληνικής κοινωνίας. Το βόλεμα στην ευμάρεια και τη χυδαία κατανάλωση είναι πολύ γλυκό, ναρκώνει τις συνειδήσεις. Και το απότομο ξύπνημα συνιστά ένα σοκ που προκαλεί αντιδράσεις συνήθως βίαιες, πανικού και οργής ή ματαίωσης, που καταλήγουν σε επιθετική ή αυτοκαταστροφική συμπεριφορά.
Ο ΣΥΡΙΖΑ όμως τι ήρθε να κάνει μπαίνοντας σα σφήνα σε αυτό το σκηνικό; Θα προσπαθήσουμε να το προσεγγίσουμε σε επόμενο κείμενο.
Γιώργος Ζαφειρίου
17/7/2015