ΚΑΙ ΠΑΛΙ Ο ΧΡΟΝΟΣ — το πισωγύρισμα (i)

Από τον Νώντα Κούκα

Η Νοσταλγία του Αϊνστάιν

Ο Βιενέζος φιλόσοφος Ρούντολφ Κάρναπ (εξέχουσα φυσιογνωμία του <λογικού θετικισμού>), στη Διανοητική Αυτοβιογραφία του, παραθέτει μια συζήτηση που είχε κάποτε με τον Αϊνστάιν. Συγκεκριμένα, ο δεύτερος είχε εξομολογηθεί στον πρώτο, ότι τον απασχολούσε σοβαρά το ζήτημα του Τώρα — μια εμπειρία τόσο ιδιαίτερη για τον άνθρωπο η οποία, ωστόσο, δεν μπορεί να εμφανιστεί μέσα στη φυσική. Ετσι, το έλλειμμα αυτό στα μάτια του Αϊνστάιν φάνταζε σαν επώδυνη και αναπόφευκτη παραίτηση.

Ο Κάρναπ τού αντέτεινε πως ό,τι συμβαίνει αντικειμενικά το περιγράφει η επιστήμη: Από τη μια μεριά, τη χρονική ακολουθία των γεγονότων την περιγράφει η φυσική. Ενώ, από την άλλη, τις ιδιόμορφες εμπειρίες των ανθρώπων στον χρόνο — συμπεριλαμβανομένης της διαφορετικής στάσης τους απέναντι στο παρελθόν , το παρόν και το μέλλον — τις περιγράφει και τις εξηγεί, κατά βάση, η ψυχολογία.

Πάντως, όπως ομολογεί και ο ίδιος ο Κάρναπ, η απάντησή του δεν έπεισε τον Αϊνστάιν, ο οποίος είπε ότι οι επιστημονικές περιγραφές αδυνατούν να ικανοποιήσουν τις ανθρώπινες ανάγκες — και ότι το Τώρα κρύβει κάτι ουσιαστικό που βρίσκεται ακριβώς έξω από την επικράτεια της επιστήμης.

Η δικτατορία επί της επιστήμης

Ως γνωστόν, η Σχετική Θεωρία αποτελεί το διαμάντι της Φυσικής, διότι συνυφαίνει και συνθέτει μοναδικά τη φιλοσοφική- και-φυσική ερμηνεία του <ορατού σύμπαντος>. Συνεχώς επιβεβαιώνεται με νέα παρατηρησιακά δεδομένα, ενώ η ατράνταχτη απόδειξή της, τα βαρυτικά κύματα, είναι (περίπου) γεγονός.

Ομως, το μονολιθικό σύμπαν των θεωριών της σχετικότητας του Αϊνστάιν απέβη το καθοριστικό βήμα — το τελειωτικό χτύπημα, θα λέγαμε — για τον εξοστρακισμό του χρόνου από τη φυσική. Είναι αλήθεια πως ο μεγαλοφυής φυσικός αρκετές φορές φοβήθηκε την ίδια του τη μεγαλοφυϊα: αμφισβήτησε τη διαστολή του σύμπαντος — — μολονότι προέκυπτε από τις δικές του εξισώσεις — και επινόησε την κοσμολογική σταθερά, προκειμένου να <σώσει τα (ιδεολογικά) φαινόμενα>. Επειτα την απέσυρε, δηλώνοντας ότι ήταν η <μεγαλύτερη γκάφα> του, παρότι σήμερα φαίνεται να ισχύει (έστω, υπό λίγο διαφορετική έννοια).

Επίσης, είναι γνωστή η αποστροφή του Αϊνστάιν για την κβαντική φυσική, θεωρώντας ότι <ο Θεός δεν παίζει ζάρια>, παράλληλα όμως έδειχνε να την παίρνει πολύ σοβαρά ( ας μην ξεχνάμε πως υπήρξε ένας από τους βασικούς συντελεστές της). Και να που τώρα δεν ήθελε να πει το στερνό αντίο στη διαισθητική ροή του χρόνου. Αραγε, όλα αυτά τα πισωγυρίσματα συντελούνται λόγω της ασφυκτικής δικτατορίας που ασκεί, ακόμη και στα πιο φωτισμένα μυαλά, η περιβόητη αρχή του <σώζειν τα φαινόμενα> και του <explanandum>;

Κοντολογίς, μήπως η εν λόγω <περιώνυμη> αρχή δεν είναι παρά μια προκατάληψη, ένα στερεότυπο, που επιβάλλει ψυχαναγκαστικά η κοινή λογική, προκειμένου να διατηρεί την ακατάλυτη ψευδαίσθηση του <μέσου νοός>, δηλαδή της γλώσσας του φαίνεσθαι και του γίνεσθαι;

Μάλλον, κάπως έτσι φαίνεται να είναι, γι’ αυτό και θα επανέλθουμε

09 / 06 / 2017

Advertisements

Posted on Ιουνίου 9, 2017, in Uncategorized. Bookmark the permalink. Σχολιάστε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: