Η «χελώνα», το «ποδήλατο» και ο ανθρώπινος πολιτισμός

Από τον Θανάση Χαλκιά

Με τι θα μπορούσε να παρουσιάσει κανείς την κατάσταση και την πορεία του ανθρώπινου πολιτισμού; Έχει άραγε μια προκαθορισμένη πορεία ή μήπως υπάρχει ένας ανώτερος σκοπός προς τον οποίο πρέπει να οδεύει; Και αυτό το πρέπει είναι ένα «πρέπει» ηθικής-δεοντολογικής  τάξης; ή μια Ηθική Πράξη– με ήτα κεφαλαίο; Με άλλα λόγια έχει σκοπό η ύπαρξη του ανθρώπινου πολιτισμού, και αν ναι, τι πρέπει να κάνουμε για την κατανόησή του;

Αν η απάντηση είναι απλώς η αναπαραγωγή, η διαιώνιση και η επέκταση του είδους, τότε δε μιλάμε για ένα πεπρωμένο φωτεινό, που να ανταποκρίνεται στη βαρύτητα του παραπάνω ερωτήματος. Δυστυχώς, σε αυτό το περιορισμένων απαιτήσεων πλαίσιο, ο άνθρωπος ανταποκρίνεται μια χαρά (καταφέρνει και επιτυγχάνει μια μίζερη επιβίωση).

Προφανώς και δεν είναι αυτό το ζητούμενο. Αν ήταν αυτό, δε θα παρατηρούσαμε αυτή την δυστυχία, την κατάθλιψη και τη ματαίωση που επικρατεί στον σύγχρονο πολιτισμό, πίσω από τη βιτρίνα της υλικής ευμάρειας. Γιατί είμαστε λοιπόν πλασμένοι;

Ας πάμε στις τρεις και μία διαστάσεις που συνθέτουν το εμπειρικό μας υλικό: αυτές αρκούν για την επίτευξη των περιορισμένων απαιτήσεων της επιβίωσης. Γι’ αυτό όταν δεν έχουμε υψηλές απαιτήσεις, δε ζητάμε κάτι πέρα από αυτό που πιάνουμε, αισθανόμαστε, αγγίζουμε, βλέπουμε κλπ. Για το κάτι παραπάνω όμως πρέπει να επεκταθούμε σε περισσότερες διαστάσεις. Δεν είναι εύκολο να αναπαρασταθεί αυτό το «πέταγμα» του νου προς τα «πάνω». Οι τρεις και μια διαστάσεις είναι σα να κινείσαι με ένα όχημα βιδωμένο στο έδαφος, το οποίο, αν και είναι πολύ ευσταθές, δεν μπορεί να πάει πολύ μακριά, ούτε έχει πολλές επιλογές κατεύθυνσης, ταχύτητας κλπ. Για να πας πιο μακριά, χρειάζεσαι ένα σύστημα με περισσότερους βαθμούς ελευθερίας. Σαν το ποδήλατο, το οποίο έχει χοντρικά πέντε βαθμούς ελευθερίας που μπορούν να περιγραφούν με δέκα διαστάσεις: το τιμόνι, η μπροστινή ρόδα, η πίσω ρόδα με την αλυσίδα και το γρανάζι, το αριστερό και το δεξί πετάλι. Όλο αυτό αντιπροσωπεύει ένα σύστημα το οποίο είναι ταυτόχρονα και ευσταθές και ασταθές. Ευσταθές γιατί ισορροπείς και ασταθές, γιατί κανονικά δε θα ’πρεπε να ισορροπείς. Δεν είναι εύκολο να μάθεις ποδήλατο, αλλά άπαξ και το μάθεις δεν το ξεχνάς. Σε κάθε περίπτωση πάντως, πρέπει να συνεχίσεις να κινείσαι, αλλιώς το σύστημα θα καταρρεύσει – κοινώς, θα φας τα μούτρα σου.

Ίσως αυτό συμβαίνει και με τον ανθρώπινο πολιτισμό. Για να φτάσει μακριά, θα πρέπει να ξεφύγει από τον κλασικό τρόπο κίνησης και να υιοθετήσει μια νέα συνείδηση που θα κινείται  σε περισσότερες διαστάσεις και με περισσότερους βαθμούς ελευθερίας. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ξεφεύγουμε από την κοινή λογική και τα τετριμμένα αιτήματα της υλικής αναπαραγωγής. Εξάλλου η σύγχρονη επιστήμη μας δείχνει τον δρόμο μέσω των συγκλονιστικών ανακαλύψεων της κβαντικής φυσικής και των μαθηματικών. Η αλήθεια είναι ότι ο μέσος άνθρωπος είναι κολλημένος στον πρώτο τρόπο κίνησης, σαν μια χελώνα που κινείται αργά και δεν μπορεί να πάει πολύ μακριά. Επιπλέον κουβαλάει στο καβούκι της προκαταλήψεις, δεισιδαιμονίες και μια φτωχή, περιορισμένη ύπαρξη, που ό,τι ονομάζουμε «πολιτισμό» σήμερα την επικυρώνει.

Πρέπει λοιπόν να μάθουμε «ποδήλατο», αν θέλουμε να πάμε μακριά, δηλαδή ουσιαστικά να ανοίξουμε το μυαλό και τη συνείδησή μας σε περαιτέρω διαστάσεις.

13/5/2016

Advertisements

Posted on Μαΐου 13, 2016, in ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ (ΚΑΙ ΤΑΞΙΚΗ) ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ. Bookmark the permalink. Σχολιάστε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: